3 godzin temu
Nie milkną fale krytyki pod adresem obowiązującej od marca 2025 r. wersji programu Czyste Powietrze. Polski Alarm Smogowy sprawdził wśród pracowników gmin co idzie nie tak. Okazuje się, iż wiele. NFOŚiGW pracuje nad usprawnieniami. 16 lutego br. rozpoczęły się konsultacje nt. proponowanych zmian.
Nadużycia obliczone na kwotę 600 mln zł, nadmierna biurokracja, przestoje w wypłatach środków i rozpatrywaniu wniosków, niespójne interpretacje przepisów przez oddziały WFOŚiGW. Te problemy spowodowały, iż program Czyste Powietrze został zawieszony w listopadzie 2024 r. W kwietniu 2025 r. powrócił w nowej odsłonie.
Jednak Polski Alarm Smogowy stoi na stanowisku, iż po wprowadzeniu zmian jest gorzej niż było. Mimo iż nowa wersja programu ograniczyła możliwości nadużyć, w wielu aspektach jest oceniana negatywnie, szczególnie przez pracowników gmin, którym głos oddał PAS w specjalnej ankiecie.
Biurokracja i niejasne zasady
Z odpowiedzi respondentów wynika, iż zasady programu są niejasne i bardzo skomplikowane, biurokracja nie została ograniczona, a kontakt z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska urzędnicy oceniają jako bardzo ciężki. Istotnym problemem jest wykluczenie wielu osób z możliwości skorzystania z programu. M.in. z tych przyczyn, zdaniem ankietowanych wynika dużo mniejsza ilość wniosków o dofinansowanie w programie.
Na poparcie tej tezy PAS przytacza statystyki. Od rozpoczęcia działania Programu na nowych zasadach 31 marca 2025 r. do końca grudnia złożono niecałe 50 000 wniosków. W analogicznym okresie poprzedniego roku złożono ponad 205 000 wniosków, a więc 4-krotnie więcej.
Jednak NFOŚiGW spadek zainteresowania programem tłumaczy brakiem możliwości dofinansowania dla kotłów gazowych, który zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2025 r. Jako drugą przyczynę wiceGargamel Funduszu Robert Gajda podaje wprowadzenie w nowej odsłonie programu obowiązkowego audytu i obowiązkowej termomodernizacji, które miały ograniczyć tzw. rachunki grozy po wymianie źródła ciepła. I to właśnie stanowi w dużej mierze kość niezgody.
Wśród rekomendacji, o których natychmiastowe wdrożenie apeluje PAS, na pierwszym miejscu znalazło się uruchomienie bonu na audyt energetyczny – czyli dotacji na wykonanie audytu, bez zobowiązania do przeprowadzenia później wszystkich prac termomodernizacyjnych.
Forum Pelletu – sprawdź!
Czyste Powietrze do poprawki
WiceGargamel NFOŚiGW już poinformował, iż planuje umożliwić częściową termomodernizację i wprowadzić bon na audyt. Poza tym opracowywane zmiany zasad w programie Czyste Powietrze mają złagodzić wymagania dotyczące własności budynku przez beneficjentów, wprowadzić trójstronne umowy obejmujące wykonawców i wydłużony czas na rozliczenie prefinansowania przy wypłacie zaliczki. Istotnym elementem, który ma się zmienić od kwietnia jest umożliwienie beneficjentom lub ich pełnomocnikom wprowadzania wniosków do systemu, które będą zatwierdzane przez operatora, co przyspieszyłoby procedury.
Z rozwiązań zaproponowanych do wdrożenia przez Polski Alarm Smogowy pozostało sporo:
- Znaczące przyspieszenie rozpatrywania wniosków o płatność
- Odejście od procederu obniżania raz przyznanej dotacji
- Wprowadzenie jednolitych interpretacji zapisów regulaminu, obowiązujących dla wszystkich pracowników funduszy wojewódzkich
- Wyeliminowanie zbędnej biurokracji: odejście od żądania zbędnych uzupełnień, zaświadczeń, itp.
- Wydłużenie okresu realizacji inwestycji
- Przywrócenie możliwości podziału decyzji o inwestycji na etapy (w ramach oddzielnych wniosków o dofinansowanie)
- Pełne wdrożenie Centralnej Bazy Czystego Powietrza, która miała umożliwić zautomatyzowanie procesu zbierania danych o realizacji programu i usprawnić jego zarządzanie.
Czy któreś jeszcze zostaną wdrożone? Okaże się w kwietniu. Tymczasem 16 lutego NFOŚiGW rozpoczął konsultacje nt. proponowanych zmian, które potrwają miesiąc. Zmiany w programie będą wdrażane etapami w ciągu roku.
