Zarządzaj mądrze, ogrzewaj efektywnie. Jak obniżyć koszty ciepła w budynkach

Zarządzanie osiedlem lub budynkiem to sztuka szukania optymalizacji na każdym kroku. W dobie transformacji energetycznej, kluczem jest to, by nie marnować ciepła, które już trafiło do budynku.

Kompleksowa modernizacja budynku obejmuje m.in. ocieplenie ścian, nieogrzewanych stropodachów i stropów nad nieogrzewanymi piwnicami. Takie zmiany podnoszą efektywność energetyczną budynku i pozwalają na obniżenie rachunków za ogrzewanie

Nieszczelne drzwi, przegrzewana klatka schodowa, źle wyregulowany węzeł cieplny czy zasłonięty grzejnik mogą wydawać się drobnymi problemami. W skali całego budynku przekładają się jednak na niepotrzebne zużycie energii i koszty ponoszone przez mieszkańców. Dlatego oszczędzanie ciepła trzeba traktować nie jako jednorazową akcję, ale jako stały element zarządzania nieruchomością. Ilość zasobów zużytych do ogrzania mieszkań oraz, co niezwykle istotne, części wspólnych budynku, bezpośrednio wpływa na wysokość rachunków lokatorów oraz wielkość emisji do środowiska. Jak zlokalizować nieszczelności na klatkach schodowych? Kiedy włączyć automatykę pogodową? Przedstawiamy konkretny plan działania dla administratorów nieruchomości.

Którędy ucieka ciepło? Audyt i świadomość strat

Pierwszym krokiem każdego administratora powinno być precyzyjne określenie, którędy energia wydostaje się na zewnątrz. Warto rozpocząć od okresowego przeglądu budynku. Jego celem jest wskazanie miejsc, które wymagają naprawy, regulacji albo dalszej diagnostyki (można skorzystać z gotowej listy).

Pięć miejsc do sprawdzenia w pierwszej kolejności 1. węzeł cieplny i automatyka, 2. okna i drzwi w częściach wspólnych, 3. grzejniki i ich ustawienia, 4. izolacja przewodów c.o. i c.w.u., 5. klatki schodowe, piwnice, suszarnie i inne wspólne pomieszczenia.

Bardzo pomocne bywają badania termowizyjne, które wskazują newralgiczne punkty (tzw. mostki termiczne). Kamera pokaże nie tylko obszary ucieczki ciepła, ale także ewentualne przegrzania przewodów elektrycznych czy zapowietrzenia samych grzejników.

Jeśli problem jest bardziej złożony, trzeba zamówić audyt energetyczny. Pozwala on określić, jak funkcjonuje budynek, gdzie traci najwięcej ciepła i jakie działania mogą przynieść najlepszy efekt.

Którędy ciepło ucieka z budynku:

• Wentylacja (30-40% strat). Tradycyjna grawitacyjna wentylacja wypuszcza nagrzane powietrze do atmosfery.
• Niedocieplone ściany (20-30% strat), dachy (10-25%), podłogi i piwnice (3-6% strat). Główny powód dyskomfortu lokatorów ostatnich pięter, mieszkań szczytowych i nad garażami.
• Nieszczelne okna i drzwi (15-25% strat). To najczęstszy problem korytarzy i strychów. Brak domykaczy powoduje, iż zimno przenika na klatkę schodową, wychładzając przyległe mieszkania.

Oprócz problemów konstrukcyjnych, potężne straty generuje niewłaściwe zarządzanie instalacją wewnątrz. Zapowietrzone, pozbawione termostatów kaloryfery w suszarniach czy piwnicach to pochłaniacze budżetu wspólnoty.

Szybki obchód. Sprawdź! - Czy drzwi wejściowe i drzwi na korytarze się domykają? - Czy okna są szczelne? - Czy grzejniki są odsłonięte? - Czy mają sprawne głowice termostatyczne? - Czy grzejniki są odpowietrzone? - Czy temperatura w częściach wspólnych jest uzasadniona? - Czy izolacja przewodów c.o. i c.w.u. jest kompletna?

Działania niskokosztowe i optymalizacja

Oszczędzanie warto zacząć od działań możliwych do wdrożenia „od ręki”. Należy do nich uszczelnienie stolarki okiennej w częściach wspólnych oraz montaż mechanicznych domykaczy w drzwiach wejściowych.

Niezwykle ważne jest rzetelne zewidencjonowanie grzejników na klatkach schodowych i w piwnicach. Należy ocenić, czy są tam faktycznie niezbędne, a jeżeli tak – zamontować na nich głowice termostatyczne, ustawiając je na niezbędne minimum (np. na poziom oznaczony „2”, by utrzymać około 16°C).

Ogromny potencjał oszczędności drzemie bezpośrednio w węźle cieplnym. Nowoczesna automatyka pogodowa pozwala na wyłączenie dopływu ogrzewania do całego budynku, gdy temperatura na zewnątrz wzrasta powyżej określonego, ustalonego przez zarządcę poziomu.

Zarządca może też, na poziomie węzła, ustawić okresowe obniżenie temperatury (np. w nocy lub w weekendy, w budynkach, które nie są wtedy w pełni użytkowane), co daje wymierne oszczędności bez większych nakładów infrastrukturalnych. Przegląd takiej instalacji, dokonywany przez fachowca, powinien się odbywać przynajmniej raz w roku, przed sezonem grzewczym.

Usługi dostawców ciepła: wygoda, elastyczność i bezpieczeństwo

Dostawcy ciepła systemowego stale rozwijają swoje usługi, aby wspierać zarządców w budowaniu komfortu mieszkańców. Warto rozważyć z lokatorami wdrażanie dwóch bardzo istotnych programów:

• Ciepło przez cały rok. Usługa ta, oparta na odpowiednio ustawionej automatyce pogodowej w węźle, pozwala na samoczynne uruchamianie dostaw ciepła do bloku zawsze wtedy, gdy na zewnątrz gwałtownie zrobi się zimno – niezależnie od tego, czy jest to jesień, czy środek zimnego lata. Kiedy słońce znów zaczyna grzać w ciągu dnia, automatyka odpowiednio redukuje przepływ w instalacji. Zapewnia to stabilny komfort, a lokatorzy płacą tylko i wyłącznie za rzeczywiście zużyte ciepło na takie „dogrzanie”.
• Ciepła woda bez piecyka. To rozwiązanie jest absolutnie najważniejsze dla podniesienia bezpieczeństwa życia mieszkańców. Projekt polega na masowej likwidacji starych, niebezpiecznych piecyków gazowych oraz na doprowadzeniu do łazienek bezpiecznie podgrzewanej wody z miejskiej sieci. Oznacza to natychmiastowy dostęp do ciepłej wody, stabilną temperaturę pod prysznicem, oszczędność miejsca w łazience, a co najważniejsze – całkowite wyeliminowanie ryzyka zatrucia zabójczym czadem.

Termomodernizacja: ważne narzędzie ograniczania strat ciepła

Kompleksowa modernizacja może obejmować m.in. wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, ocieplenie ścian, nieogrzewanych stropodachów i stropów nad nieogrzewanymi piwnicami, a także modernizację wentylacji, np. poprzez zastosowanie wentylacji z rekuperacją, która pozwala odzyskiwać część ciepła z powietrza usuwanego z budynku. Są to działania o podstawowym znaczeniu – pozwalają zamknąć energię w bryle bloku niczym w termosie.

Po zakończeniu termomodernizacji warto zweryfikować moc zamówioną ciepła systemowego. Obliczenie nowego zapotrzebowania na moc, uwzględniającego nie tylko ogrzewanie, ale też wentylację i ciepłą wodę użytkową (c.w.u.), zamawia się u dostawcy ciepła systemowego do budynku/osiedla.

Mierz, sprawdzaj, poprawiaj

Oszczędzanie energii nie powinno się kończyć w momencie wykonania remontu czy regulacji instalacji. Po wdrożeniu zmian trzeba sprawdzić, czy przyniosły oczekiwany efekt. Warto porównywać zużycie ciepła w kolejnych okresach, obserwować zgłoszenia mieszkańców i odnotowywać awarie oraz wykonane prace. jeżeli po regulacji instalacji przez cały czas pojawiają się problemy z przegrzewaniem części budynku albo niedogrzaniem innych pomieszczeń, warto wrócić do diagnostyki.

Mieszkańcy są częścią systemu

Nawet najlepiej wyregulowana instalacja nie zagwarantuje optymalnego zużycia energii, jeżeli mieszkańcy nie wiedzą, jak korzystać z ogrzewania.

Dlatego warto regularnie przekazywać proste komunikaty: przypominać o niezasłanianiu grzejników, adekwatnym wietrzeniu, rozsądnym ustawianiu temperatury czy zgłaszaniu usterek. Informacje można umieszczać na tablicach ogłoszeń, w windach, w serwisie internetowym spółdzielni lub wspólnoty.

Dobrym rozwiązaniem może być także przekazanie mieszkańcom osobnego poradnika użytkownika ciepła. Zarządca nie musi przecież tłumaczyć wszystkiego od początku – ważne, żeby mieszkańcy mieli dostęp do jasnych i praktycznych wskazówek.

Plakaty, ulotki i poradniki zachęcające do racjonalnego użytkowania ciepła można uzyskać od dostawcy ciepła systemowego do budynku/osiedla. Warto też odwiedzać strony: 20stopni.pl oraz wzasieguciepla.pl.

Źródło: Wydawca: Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie