UE chce zainwestować ponad 50 mld euro w sieć transportową. Polska wśród głównych beneficjentów

Komisja Europejska proponuje ponad dwukrotne zwiększenie środków na transport w kolejnym budżecie długoterminowym. Priorytetem ma być kolej, domknięcie transgranicznych korytarzy i mobilność wojskowa – a Polska już dziś należy do państw najsilniej korzystających z tego instrumentu.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ogłosiła propozycję przeznaczenia ponad 50 mld euro na finansowanie transportu w ramach następnego budżetu UE. To, jak podkreśliła, ponad dwukrotność obecnych środków. Chodzi o kolejną edycję instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) na lata 2028–2034. Proponowana pula transportowa wynosi 51,5 mld euro i dzieli się na dwie części:

• 33,9 mld euro na infrastrukturę transportową
• 17,6 mld euro na mobilność wojskową – dostosowanie infrastruktury do przewozu żołnierzy i sprzętu

Osobne 29,9 mld euro przewidziano na energetykę. Warto zaznaczyć, iż to wciąż propozycja — negocjacje budżetowe trwają, a lista konkretnych inwestycji nie została przesądzona.

Łączenie stolic

Przemawiając podczas Connecting Europe Days 2026 w Brukseli, von der Leyen zapowiedziała sztandarowy projekt: szybkie połączenie kolejowe między Lizboną a Madrytem. Dwie stolice nie mają dziś bezpośredniego połączenia pociągiem, mimo iż kursuje między nimi niemal 40 lotów dziennie. Podróż ma zająć pięć godzin już w 2030 roku, a do 2034 roku — około trzech godzin.

Projekt wpisuje się w Transeuropejską Sieć Transportową (TEN-T), której celem jest przekształcenie – jak ujęła to von der Leyen – „27 krajowych systemów w jedną, prawdziwie europejską sieć”. Ukończenie TEN-T miałoby zwiększyć PKB Europy o 2,4% do 2050 roku, czyli o 467 miliardów euro.

Priorytet: granice i wąskie gardła

Finansowanie ma koncentrować się na połączeniach transgranicznych, brakujących odcinkach, usuwaniu wąskich gardeł i zapewnianiu zgodności systemów między państwami. Wśród wskazywanych przykładów są startująca z Warszawy Rail Baltica, której 30 proc. trasy biegnie przez północno-wschodnią Polskę, aż do granicy z Litwą, a także tunel bazowy Brenner, droga wodna Sekwana–Skalda oraz połączenia portów z zapleczem lądowym.

Część wojskowa obejmie wzmacnianie mostów drogowych i kolejowych, poszerzanie tuneli oraz rozbudowę terminali portowych i lotniskowych. To w dużej mierze infrastruktura podwójnego zastosowania – przydatna zarówno gospodarce, jak i obronności.

Polska zbiera najwięcej

Polska należy do państw najsilniej korzystających z tego instrumentu. W naborze rozstrzygniętym w lipcu 2025 roku cztery polskie projekty otrzymały łącznie około 451,5 mln euro:

• Rail Baltica, odcinek Knyszyn–Osowiec – modernizacja linii E75 łączącej Polskę z państwami bałtyckimi: 294 mln euro
• ERTMS/ETCS – wdrożenie europejskiego systemu sterowania ruchem na 534 km linii TEN-T: 94,9 mln euro
• Dostęp morski do portu w Świnoujściu – modernizacja toru podejściowego: 44,28 mln euro
• Kolej dużych prędkości Katowice–granica z Czechami – dokumentacja transgranicznej linii w kierunku Ostrawy: 18,36 mln euro

Według Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej Polska uzyskała w tym konkursie największe dofinansowanie spośród wszystkich państw członkowskich – ponad 16% jego budżetu. Wcześniejsze rozstrzygnięcia objęły m.in. linię E65 Zabrzeg–Zebrzydowice–granica państwa (362 mln euro), dokumentację modernizacji ciągu Rzeszów–Medyka (47,3 mln euro) oraz wspólny projekt ulepszenia kolejowych przejść granicznych z Ukrainą (32 mln euro).

Elektryczne ciężarówki i auta autonomiczne

Von der Leyen przedstawiła też dane o transformacji transportu drogowego. Po europejskich drogach jeździ już 26 000 bezemisyjnych ciężarówek, a liczba ta może wzrosnąć do 400 000 do 2030 roku. Komisja pracuje z państwami członkowskimi nad transgranicznymi korytarzami ładowania dla pojazdów ciężkich. W kwestii pojazdów autonomicznych 18 państw członkowskich uzgodniło tego lata współpracę przy transgranicznych testach ze wspólnymi zasadami homologacji — co ma zakończyć obecną mozaikę krajowych zezwoleń.

Znaczące miejsce w przemówieniu zajęły skutki zmian klimatu: wyginające się od upałów tory, powodzie zamykające drogi i tunele, susze obniżające poziom wody na śródlądowych drogach wodnych. W przyszłym miesiącu Komisja ma przedstawić nowe europejskie ramy odporności klimatycznej infrastruktury transportowej.
UE finansuje też nowe połączenia między Mołdawią a Rumunią, w miarę jak Ukraina, Mołdawia i Bałkany Zachodnie zbliżają się do Wspólnoty. Cel całego przedsięwzięcia von der Leyen określiła jako „zbudowanie systemu transportowego, którego Europa będzie potrzebować w nadchodzących dziesięcioleciach, oraz stworzenie prawdziwej Unii Transportowej”.

/Fot: Jakub Hałun//