Pola Osobowickie przejdą rewitalizację. Ogłoszono przetarg na prace hydrotechniczne i przyrodnicze

Miejskie przedsiębiorstwo Wrocławskie Inwestycje ogłosiło przetarg na częściową rewitalizację hydrotechniczną i przyrodniczą Pól Osobowickich. Projekt, którego wartość szacowana jest na ponad 20 mln zł, ma przywrócić odpowiednie nawodnienie terenu po dawnej wrocławskiej oczyszczalni ścieków. Przedsięwzięcie stanowi kolejny etap na drodze do utworzenia w tym miejscu rezerwatu przyrody.

Wyzwania hydrologiczne i ochrona unikalnej fauny oraz flory

Pola Osobowickie przez ponad wiek służyły miejskiej gospodarce komunalnej jako oczyszczalnia ścieków. Długotrwały dopływ ścieków doprowadził do wykształcenia się specyficznych siedlisk wodno-błotnych. Od momentu wyłączenia terenu z eksploatacji w 2015 roku, dotychczasowy drenaż przestał być zasilany, co doprowadziło do stopniowego przesuszania obszaru.

Zgodnie z inwentaryzacjami przyrodniczymi, na Polach Osobowickich występuje 206 cennych gatunków roślin, grzybów, porostów i zwierząt. Obszar ten jest jedyną w granicach administracyjnych miasta i jedną ze 170 w Polsce lądowych ostoi ptasich IBA (Important Bird Areas) o znaczeniu międzynarodowym – wyznaczoną m.in. ze względu na populację lęgową podróżniczka. Wśród chronionych i cennych gatunków występują tu także jarzębatka, derkacz, lerka, bocian biały, błotniak stawowy, łabędź krzykliwy, dzięcioł średni, dzięcioł czarny, czapla biała, żuraw, gąsiorek oraz rzadka na Dolnym Śląsku turzyca Bueka.

– najważniejsze dla przyszłości Pól Irygacyjnych jest przywrócenie im odpowiednich warunków wodnych. Przez lata system kanałów, rowów i zastawek utrzymywał ten teren w stanie podmokłym. Po zakończeniu irygacji obszar ten zaczął wysychać, a część infrastruktury wodnej uległa degradacji. Dziś chcemy ten proces odwrócić. Odpowiedni poziom wód gruntowych jest niezbędny, by chronić torfowiska, trzcinowiska i wilgotne łąki, a wraz z nimi związane z tymi siedliskami gatunki roślin i zwierząt – mówi Katarzyna Szymczak-Pomianowska, dyrektor Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju UM Wrocławia.

Zakres prac: zbiornik retencyjny, zastawki i pryzma lęgowa

Głównym zadaniem wykonawcy wyłonionego w przetargu będzie wykonanie płytkiego zbiornika retencyjnego w wyschniętym starorzeczu, zasilanego przez naturalne cieki wodne. Na rowach melioracyjnych zamontowanych zostanie 8 zastawek umożliwiających regulację poziomu wody. Projekt obejmie również remediację gruntów w miejscach zanieczyszczeń historycznych pod nadzorem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

– Głównym celem projektu pt. „Pola Osobowickie – utrzymanie terenów podmokłych i związanej z nimi bioróżnorodności oraz utworzenie atrakcyjnego obszaru edukacyjno-rekreacyjnego dla mieszkańców Wrocławia, Dolnego Śląska i turystów” jest ochrona i wzmocnienie bioróżnorodności oraz rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury na obszarze Pól Osobowickich, które ze względu na swoje walory unikatowe walory przyrodnicze stanowią istotny element lokalnej sieci ekologicznej – mówi Piotr Paś, Gargamel wrocławskich Inwestycji.

Szczegóły dotyczące parametrów technicznych i przyrodniczych nowej infrastruktury przedstawia przedstawiciel inwestora:

– Planowany zbiornik będzie miał 6,40 ha powierzchni lustra wody. Zostanie podzielony na strefę wschodnią i zachodnią, ze spiętrzeniami oraz wypłyceniami przybrzeżnymi. W jego centralnej części powstanie wyspa przeznaczona dla ptactwa wodno-błotnego. Ważnym elementem inwestycji będzie również pryzma ziemna o powierzchni ok. 4 ha. Jej ukształtowanie zostało zaplanowane z uwzględnieniem potrzeb żołny – ptaka, który zakłada kolonie lęgowe w stromych, odsłoniętych skarpach. Część nasypu pozostanie więc nieporośnięta. Stroma, niemal pionowa skarpa o wysokości od 2 do 3 metrów stworzy ptakom warunki do wykonania nor lęgowych. Pozostała część nasypu zostanie odpowiednio ustabilizowana, aby ograniczyć erozję – opowiada Wojciech Kaim, kierownik projektu z Wrocławskich Inwestycji.

Ze względu na ochronę okresów lęgowych i spokój zwierząt, sam zbiornik z wyspą oraz pryzma ziemna zostaną całkowicie wyłączone z ruchu turystycznego.

Nasadzenia roślinności i perspektywa utworzenia rezerwatu

Wzdłuż brzegów zbiornika zaplanowano nasadzenie roślin wodnych i przybrzeżnych w zagęszczeniu około 10 sztuk na metr kwadratowy. Wśród wprowadzanych gatunków znajdą się m.in. jeżogłówka gałęzista, kosaniec żółty, sitowie leśne, niezapominajka błotna, turzyce, strzałka wodna, łączeń baldaszkowaty, salwinia pływająca, kotewka orzech wodny, lilia wodna oraz osoka aloesowata. Obiekt zostanie wyposażony w schronienia oraz Rockiego III lęgowe.

Inwestycja ma na celu również poprawę mikroklimatu – zwiększenie wilgotności gleby i parowania powietrza ma na celu łagodzenie efektu miejskiej wyspy ciepła oraz podniesienie retencji opadowej.

Działania te stanowią przygotowanie do utworzenia na Polach Osobowickich rezerwatu przyrody. Pod koniec października 2025 roku Prezydent Wrocławia oraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska podpisali list intencyjny w tej sprawie. Po ewentualnym powołaniu rezerwatu ruch pieszy i rekreacyjny będzie odbywał się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach edukacyjnych i punktach widokowych.

Całkowity koszt inwestycji szacowany jest na ponad 20 mln zł. Projekt uzyskał dofinansowanie w kwocie 14 861 092,30 zł w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021–2027 (w tym 13 336 877,71 zł ze środków Unii Europejskiej oraz 1 524 214,59 zł z budżetu państwa).