2 godzin temu
W Polsce brakuje jeszcze około 1,2 miliona zgłoszeń do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków – tak wynika z danych GUNB. Do brakujących adresów pojedzie straż miejska. Mandat to choćby 5000 zł, ale coraz więcej właścicieli przekonuje się, iż finansowe skutki braku wpisu mogą być znacznie poważniejsze.
Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce
Prawie 5000 kontroli w samej Warszawie – i to tylko w jednym sezonie
Skala działań straży miejskiej w okresie grzewczym 2024/2025 była bezprecedensowa. W Warszawie przeprowadzono 4747 kontroli dotyczących zgodności urządzeń grzewczych z przepisami – poinformował Sławomir Smyk, rzecznik prasowy stołecznej Straży Miejskiej. Wystawiono 178 mandatów, w 95 przypadkach zastosowano pouczenie, a 4 sprawy trafiły do sądu.
Gdańsk skontrolował 414 nieruchomości i wystawił 89 mandatów na łączną kwotę 11 700 zł – co oznacza, iż prawie co piąta kontrola kończyła się mandatem. W Poznaniu tylko w pierwszym miesiącu po rozszerzeniu uprawnień strażnicy przeprowadzili 450 inspekcji.
Władze samorządowe zapowiadają, iż w 2026 roku kontrole obejmą także małe miasta i gminy wiejskie, które dotąd były w tej kwestii pomijane. Straż miejska i gminna działa na podstawie list adresów wygenerowanych bezpośrednio z systemu CEEB – trafiają na nie budynki bez wpisu lub z nieaktualną deklaracją.
Odmowa wpuszczenia strażników to przestępstwo
Urzędnicy mają prawo wejść na posesję lub do mieszkania w godzinach 6:00-22:00. Mają prawo sprawdzić tylko urządzenia grzewcze, czyli piece, kominki i inne urządzenia na stale zamontowane w lokalu. Nie liczą się więc np. przenośne grzejniki olejowe. Strażnicy działają na podstawie upoważnienia wydanego przez prezydenta lub burmistrza miasta. Odmowa wpuszczenia żaboly wypełnia znamiona przestępstwa z art. 225 Kodeksu karnego – grozi za to do 3 lat pozbawienia wolności.
Kontrolujący sprawdzają kilka rzeczy jednocześnie: czy nieruchomość figuruje w CEEB, czy dane w ewidencji zgadzają się ze stanem faktycznym – rodzajem kotła, jego klasą i używanym paliwem – oraz czy urządzenie spełnia wymogi obowiązującej w danym regionie uchwały antysmogowej. Podanie nieprawdziwych danych w deklaracji naraża właściciela na odpowiedzialność karną z art. 233 KK za fałszywe oświadczenia.
Kontrole obejmują wszystkie źródła ciepła o mocy do 1 MW – kotły gazowe, piece na węgiel, pellet lub drewno, kominki, pompy ciepła i ogrzewanie elektryczne. Dotyczą nie tylko domów jednorodzinnych – właściciel mieszkania w bloku z kominkiem lub piecem kaflowym może spodziewać się wizyty tak samo jak właściciel wolnostojącego domu.
Fałszywe dane w CEEB karane surowiej niż brak wpisu
Brak zgłoszenia do CEEB to grzywna od 500 zł do 5000 zł. Mandat nakładany przez strażnika podczas kontroli jest zwykle niższy niż kara orzekana przez sąd – ten może zasądzić pełne 5000 zł. Co istotne, mandaty mogą być nakładane wielokrotnie, jeżeli kolejne kontrole wykrywają te same naruszenia. Zapłacenie kary nie zwalnia z obowiązku dopełnienia formalności.
Wyższa kara grozi za rozbieżność między deklaracją a stanem faktycznym. jeżeli ktoś zgłosił w CEEB pompę ciepła, a w piwnicy stoi węglowy kocioł – sankcja będzie surowsza niż za zwykły brak wpisu. Inspektorzy coraz częściej korzystają z dronów wyposażonych w kamery termowizyjne, które analizują skład dymu wydobywającego się z kominów. Podejrzenie spalania odpadów może skutkować pobraniem próbek popiołu i skierowaniem sprawy do laboratorium.
Bez wpisu w CEEB nie ma dotacji – żadnych
Mandat to jednorazowy wydatek. Drugi, często znacznie poważniejszy skutek braku rejestracji to odcięcie od programów wsparcia finansowego. CEEB stał się w 2026 roku podstawowym narzędziem weryfikacji wniosków o dotacje – zarówno w ogólnopolskim programie „Czyste Powietrze”, jak i w lokalnych dopłatach gminnych.
Urzędnicy sprawdzają wpis w CEEB jako pierwszy warunek formalny. Brak deklaracji oznacza odrzucenie wniosku lub jego zamrożenie na etapie weryfikacji – niezależnie od tego, czy wnioskodawca spełnia wszystkie pozostałe warunki. Koszt wymiany przestarzałego kotła na pompę ciepła to dziś 30 000-80 000 zł. Dotacja z „Czystego Powietrza” może pokryć większą część tej kwoty – ale tylko przy aktualnym wpisie w CEEB.
W II kwartale 2026 roku ma zostać uruchomiona lista sprawdzonych wykonawców w ramach „Czystego Powietrza” – kolejny element systemu weryfikacji, który zakłada, iż dokumentacja właściciela jest kompletna i aktualna.
Wymiana pieca, a 14 dni na zgłoszenie zmian
Pierwotny termin obowiązkowej rejestracji istniejących źródeł ciepła minął 30 czerwca 2022 roku. Zgłoszenia można jednak i należy dokonać w każdym czasie – procedura jest bezpłatna i zajmuje kilkanaście minut przez stronę GUNB, osobiście w urzędzie gminy lub listownie.
Wpis złożony jednorazowo nie wystarczy na zawsze. Każda wymiana źródła ciepła wymaga aktualizacji danych w ciągu 14 dni od momentu instalacji nowego urządzenia. Dotyczy to instalacji nowego kotła, pompy ciepła, kominka – każdego urządzenia grzewczego. Wielu właścicieli, którzy zgłosili piec kilka lat temu i od tamtej pory wymieniło urządzenie, jest nieświadomych, iż ich dane w CEEB są nieaktualne – i właśnie tacy trafiają teraz na mandaty.
Jeśli w budynku działa kilka źródeł ciepła – na przykład kocioł gazowy i kominek – każde wymaga osobnego wpisu. Brak jednego z nich to podstawa do mandatu.
Uchwały antysmogowe: w niektórych regionach czas już minął
Równolegle z weryfikacją wpisów w CEEB kontrole obejmują przestrzeganie regionalnych uchwał antysmogowych. W województwie śląskim do końca 2025 roku obowiązywał termin wymiany kotłów z lat 2013-2017, a do końca 2027 roku muszą zniknąć kotły klasy 3 i 4. W Warszawie, Krakowie i Wrocławiu restrykcyjne przepisy ograniczające użytkowanie pieców węglowych obowiązują od lat – i są egzekwowane.
W gminach objętych uchwałami strażnicy sprawdzają nie tylko rejestrację w CEEB, ale też klasę urządzenia i rodzaj paliwa. Podejrzenie spalania niedozwolonych substancji skutkuje pobraniem próbek popiołu do analizy laboratoryjnej.
Co zrobić, żeby uniknąć mandatu i nie stracić dostępu do dotacji
- Sprawdź, czy masz wpis w CEEB. Wejdź na stronę ceeb.gov.pl i zweryfikuj, czy twoja nieruchomość figuruje w ewidencji i czy dane są aktualne. jeżeli nie masz wpisu – złóż deklarację teraz. Procedura jest bezpłatna i trwa kilkanaście minut. Późne zgłoszenie jest lepsze niż brak wpisu, a w wielu urzędach czynny żal – czyli samodzielne zgłoszenie przed kontrolą – może skutkować odstąpieniem od nałożenia kary.
- Wymieniłeś piec lub kocioł? Zaktualizuj dane w ciągu 14 dni. jeżeli termin już minął, zaktualizuj wpis natychmiast. Straż miejska podczas kontroli porównuje stan faktyczny z danymi w ewidencji – rozbieżność to mandat, często wyższy niż za sam brak wpisu.
- Masz kilka źródeł ciepła? Każde wymaga osobnego wpisu. Kocioł gazowy i kominek to 2 oddzielne deklaracje. Pominięcie jednego urządzenia traktowane jest jak brak rejestracji tego urządzenia.
- Planujesz dotację z „Czystego Powietrza”? Bez aktualnego wpisu w CEEB wniosek nie przejdzie weryfikacji formalnej – niezależnie od spełnienia pozostałych warunków programu.
- Sprawdź uchwałę antysmogową swojego województwa. jeżeli mieszkasz w regionie z obowiązującymi terminami wymiany kotłów, sprawdź, czy twoje urządzenie jest zgodne z wymaganiami. W niektórych regionach terminy już minęły, a kontrole egzekwują te przepisy aktywnie.
