Wielka Pacyficzna Plama Śmieci zmienia kolor oceanów

Zdjęcie: Wielka Pacyficzna Plama Śmieci

Najnowsze zdjęcia satelitarne pokazują, iż ocean między Hawajami a Kalifornią zmienia barwę na bardziej turkusową. Nie ma to jednak nic wspólnego z idyllicznym krajobrazem tropikalnych mórz. Przyczyną tego niezwykłego zjawiska jest Wielka Pacyficzna Plama Śmieci, czyli tony odpadów, które od lat dryfują na powierzchni wody.

Wielka Pacyficzna Plama Śmieci uformowana przez prądy

Północnopacyficzny Wir Subtropikalny to układ czterech dużych prądów morskich, które mają zasadnicze znaczenie dla regulacji klimatu oraz życia w oceanach. W ciągu ostatnich dekad ich wpływ przybrał jeszcze jedną nieoczekiwaną postać: ze względu na utrzymujące się w atmosferze wyże baryczne oraz zbieżność prądów powierzchniowych wir zatrzymuje i kumuluje ogromne ilości unoszących się na powierzchni odpadów, w tym mikroplastiku.

W 2018 r. Wielka Pacyficzna Plama Śmieci miała powierzchnię ok. 1,6 mln km² i najprawdopodobniej zawierała ponad 80 tys. ton tworzyw sztucznych. Zdaniem naukowców aż 94 proc. z tego stanowił mikroplastik, szczególnie niebezpieczny dla ryb i ssaków morskich.

Im dłużej śmieci dryfują w strefie wiru, tym większej podlegają degradacji. Plastikowe woreczki czy butelki po jakimś czasie znikają, rozpadając się na coraz mniejsze drobinki mikro- i nanoplastiku.

źródło: NOAA Ocean Exploration

Ocean zmienia kolor

Badanie, którego wyniki opublikowano 5 listopada 2026 r. w czasopiśmie Communications Earth & Environment,objęło analizę zdjęć satelitarnych wykonanych nad północnym Pacyfikiem w ciągu ostatnich 20 lat. Okazało się, iż wokół Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci widać wyraźne rozjaśnienie niebieskiego i zielonego pasma widmowego. Między latami 2002 a 2022 fragmenty plamy stały się o 10 proc. bardziej niebieskie i o 2–4 proc. bardziej zielone.

Zdaniem naukowców zjawisko da się wytłumaczyć procesem akumulacji mikroplastiku w kolumnie wody. Ocean zwykle wydaje się niebieski, ponieważ woda pochłania dłuższe, bardziej czerwone fale światła i rozprasza krótsze, bardziej niebieskie. Na poziom tego rozpraszania wpływają jednak cząsteczki zawieszone w wodzie, w tym także drobinki plastiku.

Fakt, iż widzimy tworzywa sztuczne z kosmosu, jest niepokojący. Podobnie jak to, iż jest ich na tyle dużo, iż zmieniają sygnał optyczny oceanu – powiedział w wywiadzie dla NBC News Aron Stubbins z Centrum Tworzyw Sztucznych Uniwersytetu Northeastern. Chemik wyjaśnił, iż nie chodzi tylko o samą zmianę koloru, ale także o wynikające z niej zmiany w tempie ogrzewania i ochładzania się wody.

Diagnoza ze zdjęcia

Jakkolwiek niepokojące są doniesienia naukowców, odkrycie zmieniającego się koloru wody może mieć – paradoksalnie – pozytywne znaczenie. Zdaniem autorów badania analiza widma wód oceanicznych może stać się cennym narzędziem umożliwiającym pomiar stopnia akumulacji najmniejszych cząstek plastiku w morzach na całym świecie.

A warto wiedzieć, iż Wielka Pacyficzna Plama Śmieci nie jest zjawiskiem odosobnionym – podobne nagromadzenie zanieczyszczeń antropogenicznych obserwuje się już także w Północnym i Południowym Atlantyku oraz na Oceanie Indyjskim.

Shea Cheatham, jeden z autorów badania, zapowiada pogłębienie studiów nad zmianą kolorów wody w oceanie. Jego zespół planuje podróż w rejony niesławnej plamy w celu zmierzenia faktycznej zawartości mikroplastiku w wodzie. jeżeli testy potwierdzą przypuszczenia naukowców, tanie i łatwe do pozyskania zdjęcia satelitarne staną się jednym z najważniejszych elementów monitoringu oceanicznego.

Ocean trzeba w końcu wyczyścić

Precyzyjne mapowanie skupisk odpadów na oceanie to podstawa planowania działań naprawczych. Realizowana od 2013 r. inicjatywa The Ocean CleanUp do marca 2026 r. przyczyniła się do zebrania ponad 50 mln kg odpadów, w tym m.in. w obszarze Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci oraz wód Północnego Atlantyku. Zainstalowane w tym celu dryfujące bariery pozwalają wychwytywać kawałki sieci, butelki i inne opakowania.

Największym wyzwaniem pozostaje jednak usuwanie z wody cząstek mikroplastiku. Mamy już obiecujące technologie typu filtracja dzięki membran, separacja magnetyczna czy proteinowe aerożele, ale są to metody trudne do wdrożenia na dużą skalę na otwartym oceanie. Na chwilę obecną priorytetem jest więc oczyszczanie wód, zanim trafiają do oceanu, przede wszystkim w oczyszczalniach ścieków, kanalizacji burzowej czy przybrzeżnych marinach.

Pisząc artykuł, korzystałam z:

Cheatham, S., Koestner, D. & Hamre, B. The ocean’s color is changing near the Great Pacific Garbage Patch. Commun Earth Environ 7, 855 (2026). https://doi.org/10.1038/s43247-026-04071-0