Tysiące mieszkańców w spirali zadłużenia w Irlandii. Warto znać przepisy

Rosnące koszty utrzymania i wysokie ceny energii elektrycznej oraz gazu wciąż stanowią poważne obciążenie dla gospodarstw domowych w Irlandii.

Problemy z opłacaniem rachunków za prąd i gaz dotykają setek tysięcy gospodarstw domowych w Irlandii. Rosnące zaległości finansowe stają się szczególnie niepokojące w obliczu nadchodzącej zimy, kiedy wydatki na ogrzewanie dodatkowo obciążają domowe budżety. W tej sytuacji istotnego znaczenia nabierają przepisy chroniące odbiorców przed konsekwencjami niezapłaconych rachunków.

Zadłużenie gospodarstw domowych w Irlandii

Z danych opublikowanych przez irlandzką Komisję Regulacji Usług Komunalnych (CRU) wynika, iż w sierpniu 316 222 gospodarstwa domowe miały zaległości w opłatach za energię elektryczną. To o 6012 mniej niż miesiąc wcześniej, kiedy liczba ta wynosiła 322 234. Podobną tendencję odnotowano w przypadku gazu. Liczba gospodarstw domowych zalegających z płatnościami zmniejszyła się o 2220, do 186 662.

Mimo tego spadku dane ujawniają niepokojące zjawisko. Coraz więcej odbiorców pozostaje zadłużonych przez ponad trzy miesiące, co może świadczyć o narastających trudnościach z regulowaniem bieżących zobowiązań. W sierpniu aż 194 320 gospodarstw domowych miało zaległości za energię elektryczną przekraczające 90 dni. Oznacza to wzrost o 1564 w porównaniu z lipcem.

Jeszcze większy wzrost odnotowano w przypadku gazu. Liczba gospodarstw domowych z zaległościami przekraczającymi trzy miesiące zwiększyła się o 2760, osiągając 151 509. Łącznie zaległości w opłatach za prąd dotyczyły około 14 proc. odbiorców indywidualnych, natomiast w przypadku gazu odsetek ten wynosił aż 27 proc.

Niezapłacone rachunki w Irlandii

Problemem pozostaje nie tylko liczba zadłużonych gospodarstw domowych, ale również wysokość zaległości. Średnie zadłużenie odbiorców energii elektrycznej wzrosło w sierpniu do 512,44 euro. Było to o około 1 proc. więcej niż w lipcu oraz znacznie powyżej poziomu 457,40 euro odnotowanego w analogicznym okresie ubiegłego roku.

W przypadku gazu średnia kwota zaległości wyniosła 201,99 euro. Chociaż oznaczało to niewielki spadek w porównaniu z poprzednim miesiącem, zadłużenie przez cały czas pozostawało wyższe niż w sierpniu 2025 roku, kiedy wynosiło 192,91 euro.

CRU podkreśla, iż statystyki obejmują wszystkich odbiorców posiadających przeterminowane płatności, niezależnie od wysokości długu. Uwzględniane są zatem również osoby, które zalegają z niewielką kwotą lub przypadkowo nie opłaciły rachunku w terminie.

Dostawcy odłączają prąd i gaz

Konsekwencją narastających zaległości może być odłączenie dostaw energii elektrycznej lub gazu. Według danych CRU w sierpniu z powodu niezapłaconych rachunków odłączono energię elektryczną w 190 gospodarstwach domowych. Miesiąc wcześniej takich przypadków było 234.

W przypadku gazu liczba odłączeń zmniejszyła się z 237 w lipcu do 159 w sierpniu. Porównanie roczne pokazuje jednak odmienne tendencje. Liczba odłączeń prądu spadła z 264 do 190, natomiast odłączenia gazu wzrosły ze 101 do 159.

Sytuację gospodarstw domowych dodatkowo komplikuje poziom cen energii w Irlandii. Według danych Eurostatu opublikowanych w październiku ceny energii elektrycznej dla irlandzkich gospodarstw domowych należały do najwyższych w Europie i były o 37 proc. wyższe od średniej unijnej.

Przekładało się to na około 436 euro dodatkowych wydatków rocznie w porównaniu z przeciętnym gospodarstwem domowym w Unii Europejskiej.

Zimowy zakaz w Irlandii

Wraz z nadejściem chłodniejszych miesięcy wzrasta zapotrzebowanie na ogrzewanie, a tym samym ryzyko pojawienia się kolejnych trudności z opłacaniem rachunków.

W Irlandii obowiązują jednak przepisy zapewniające odbiorcom indywidualnym dodatkową ochronę przed odłączeniem energii elektrycznej i gazu w okresie zimowym.

Zgodnie z regulacjami CRU osoby uznane za odbiorców szczególnie wrażliwych są chronione przed odłączeniem dostaw od 1 listopada do 31 marca. Ochrona dotyczy między innymi zarejestrowanych odbiorców, których zdrowie lub życie zależy od urządzeń medycznych wymagających stałego zasilania energią elektryczną.

W przypadku pozostałych gospodarstw domowych zimowy zakaz odłączania dostaw energii z powodu zaległości w płatnościach obowiązuje w krótszym okresie, od 7 grudnia do 15 stycznia.

Oznacza to, iż w tych terminach dostawcy nie mogą wstrzymać dostaw z powodu niezapłaconych rachunków odbiorcom objętym ochroną. Nie oznacza to jednak umorzenia zadłużenia. Niezapłacone należności pozostają wymagalne, dlatego osoby mające trudności finansowe powinny jak najszybciej skontaktować się ze swoim dostawcą.

Spłata zadłużenia w Irlandii

Firmy energetyczne mogą zaproponować indywidualny plan spłaty zaległości, umożliwiający rozłożenie należności na mniejsze raty. Osoby mające problemy z pokryciem kosztów energii mogą również skorzystać z dostępnych w Irlandii świadczeń socjalnych.

Jednym z nich jest Household Benefits Package, czyli pakiet świadczeń pomagających pokryć koszty energii elektrycznej lub gazu. Przysługuje on osobom, które ukończyły 70 lat, a także niektórym młodszym odbiorcom spełniającym określone warunki, w tym związane z pobieraniem świadczeń socjalnych.

Kolejną formą wsparcia jest Fuel Allowance, czyli dodatek na ogrzewanie. Świadczenie wynosi w tej chwili 38 euro tygodniowo i jest wypłacane uprawnionym osobom w okresie grzewczym, obok przysługujących im świadczeń socjalnych lub emerytalnych.

Dostępne jest również świadczenie Additional Needs Payment, przeznaczone dla osób, których bieżące dochody nie pozwalają na pokrycie niezbędnych wydatków. Wnioski rozpatrywane są indywidualnie przez Community Welfare Officer, który bierze pod uwagę między innymi dochody gospodarstwa domowego, oszczędności oraz posiadane środki finansowe.