TSUE oddalił skargi Polski. ETS2 od 2028 roku uderzy w koszty ogrzewania

Zdjęcie: TSUE oddalił skargi Polski. ETS2 od 2028 roku uderzy w koszty ogrzewania

TSUE 12 listopada oddalił wszystkie siedem skarg Polski na akty pakietu „Gotowi na 55”, w tym sprawę dotyczącą ETS2. System obejmie od 2028 roku paliwa używane w budynkach i transporcie drogowym. Wcześniejsze polskie szacunki mówiły choćby o około 2300 zł rocznie na gospodarstwo, ale rzeczywisty koszt zależy od ceny uprawnień i zużycia energii.

Siedem skarg oddalonych jednego dnia

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał 12 listopada 2026 roku wyroki w siedmiu sprawach wniesionych przez Polskę przeciw aktom pakietu „Gotowi na 55”. Jedna z nich, C-505/23, dotyczyła dyrektywy wprowadzającej odrębny handel uprawnieniami do emisji w budynkach i transporcie drogowym. Wszystkie polskie skargi zostały oddalone.

Polska argumentowała między innymi, iż część przepisów ma charakter fiskalny albo istotnie wpływa na strukturę zaopatrzenia państwa w energię. Przy takim rozumieniu ich przyjęcie wymagałoby jednomyślności w Radzie UE. TSUE uznał jednak, iż sześć zaskarżonych aktów mieści się przede wszystkim w polityce ochrony środowiska, a dyrektywa o efektywności energetycznej w unijnej polityce energetycznej. Dlatego mogły zostać uchwalone w zwykłej procedurze, większością kwalifikowaną.

Wyrok zamyka drogę do unieważnienia tych regulacji w siedmiu rozpoznanych sprawach. Nie zamyka natomiast sporu politycznego o zmianę prawa. To rozróżnienie jest ważne, bo ETS2 nie jest prawem natury. Jest decyzją instytucji Unii, którą państwa członkowskie mogą zmienić, jeżeli zbudują odpowiednią większość.

ETS2 od 2028 roku: kto zapłaci

Komisja Europejska opisuje ETS2 jako oddzielny system obejmujący emisje ze spalania paliw w budynkach, transporcie drogowym i części drobnego przemysłu. Formalny obowiązek zakupu oraz umarzania uprawnień spadnie na dostawców paliw, nie bezpośrednio na właściciela domu czy kierowcę. Ekonomiczny ciężar może jednak zostać przeniesiony w ceny gazu, węgla, oleju opałowego, benzyny i oleju napędowego.

System ma być w pełni operacyjny od 2028 roku. Jego limit emisji ma prowadzić do redukcji o 42 procent do 2030 roku względem 2005 roku. W pierwszych dwóch latach przewidziano mechanizm uwalniania dodatkowych uprawnień, gdy cena przekroczy 45 euro w cenach z 2020 roku, skorygowanych o inflację. To bezpiecznik przeciw gwałtownym skokom, a nie gwarancja taniej energii.

Szacunki kosztów wymagają uczciwego zastrzeżenia

Kwoty podawane w debacie zależą od wielu założeń: ceny uprawnienia, rodzaju paliwa, sprawności instalacji, zapotrzebowania budynku na ciepło oraz kursu euro. Nie wolno więc przedstawiać jednej sumy jako pewnego rachunku każdej rodziny. Wcześniejsza analiza Dziennika Narodowego omawiała prognozę około 2300 zł rocznie dla gospodarstwa domowego. Inne szacunki będą wyższe albo niższe, zależnie od przyjętego scenariusza.

Pewny jest sam kierunek mechanizmu. Emisja otrzymuje cenę, dostawca paliwa ponosi koszt uprawnień, a odbiorca końcowy jest narażony na przerzucenie tego kosztu. Dla Polski, gdzie wiele rodzin przez cały czas ogrzewa domy paliwami kopalnymi i nie ma kapitału na szybką modernizację, ryzyko społeczne jest większe niż w zamożniejszych państwach zachodnich. Brukselska polityka znów rozdziela ambicje wspólnie, ale koszty według zasobności portfela.

Fundusz osłonowy nie zastąpi suwerennej polityki energetycznej

Unia wskazuje na Społeczny Fundusz Klimatyczny, który ma wspierać wrażliwe gospodarstwa i mikroprzedsiębiorstwa. Komisja podaje, iż wraz z krajowym współfinansowaniem fundusz ma zmobilizować co najmniej 86,7 mld euro w latach 2026–2032. Pomoc będzie jednak zależała od krajowych planów, decyzji administracyjnych i realizacji wymaganych celów. Najpierw system podnosi koszt, potem część obywateli ma ubiegać się o rekompensatę.

Polski rząd powinien prowadzić równolegle twarde negocjacje o zmianę ETS2, przygotować przejrzyste osłony i przyspieszyć dobrowolną modernizację domów bez karania ludzi, których nie stać na kosztowne inwestycje. Europejski sprzeciw wobec polityki klimatycznej ma już polityczne zaplecze, ale bez skutecznej większości pozostanie protestem.

Wyrok TSUE pokazał granicę drogi sądowej. Teraz liczy się siła polityczna i zdolność Warszawy do budowania koalicji. Stawką są rachunki smerfów, konkurencyjność polskich firm i prawo państwa do prowadzenia polityki energetycznej dostosowanej do własnych warunków, a nie do tempa wyznaczanego przez najbogatsze stolice Europy.

Źródło: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Prawy.pl

Źródło: Prawy.pl