Polska i Niemcy łączą siły w regionie Bałtyku. Chodzi o zdrowsze powietrze

Niemieckie parlamenty z regionu Bałtyku spotkały się z przedstawicielami polskich województw, aby rozmawiać o współpracy, regulacjach i innowacjach na rzecz poprawy jakości powietrza. Po kilku miesiącach SmogLab zapytał o efekty ubiegłorocznej konferencji.

Regionalne działania na rzecz poprawy jakości powietrza nabierają ponadgranicznego wymiaru. W ubiegłym roku przedstawiciele parlamentów krajowych Szlezwiku-Holsztynu, Hamburga i Meklemburgii-Pomorza Przedniego oraz województw warmińsko-mazurskiego i pomorskiego połączyły siły podczas XXI Forum Parlamentów Regionalnych Południowego Bałtyku. W trakcie wspólnej konferencji opracowały rezolucję w celu szybkich, skoordynowanych i sprawiedliwych społecznie działań na rzecz poprawy jakości powietrza w tym regionie. Obrady motywowane były przyjętą rok wcześniej dyrektywą w sprawie jakości powietrza i czystego powietrza dla Europy.

Regiony pograniczne często stają w obliczu kompromisów, starając się połączyć wspólne cele z problemami lokalnymi przy uwzględnieniu wymagań Unii Europejskiej. Na polu obrad znalazły się więc takie tematy jak zrównoważona mobilność (zwłaszcza w żegludze), rozwój miast z oszczędną gospodarką zasobami oraz zrównoważona transformacja energetyczna. Ideą przyświecają obradom było stworzenie warunków do przekształcenia regionu Morza Bałtyckiego w wiodący region w dziedzinie technologii niskoemisyjnych.

Jedna z tez Forum wskazywała iż „zaostrzenie norm jakości powietrza może dać impuls do opracowania innowacyjnych, przyjaznych dla środowiska rozwiązań technologicznych”.

Zapytaliśmy Magdalenę Jabłońską, ekspertkę z Fundacji Przedsiębiorczości Technologicznej i współzałożycielkę Cleantech for CEE, jak wygląda to z punktu widzenia przedsiębiorców i startupów.

• Czytaj także: Znaleźli sposób na nielegalne kopciuchy. „To narzędzie było ignorowane od lat”

Fundacja Przedsiębiorczości Technologicznej: normy jakości powietrza impulsem dla innowacji

– Zaostrzające się regulacje środowiskowe mogą działać jako impuls do innowacji, jeżeli tworzą przewidywalne ramy i sygnał popytu dla przedsiębiorców – mówi Jabłońska zapytana przez SmogLab. – Przykładowo, zaostrzające się normy jakości powietrza – w tym nowe limity PM2.5, PM10 i NO₂ w UE z horyzontem 2030 – zwiększają presję na samorządy i przedsiębiorstwa, by wdrażać realne działania ograniczające emisje. W praktyce widać, iż szczególnie innowatorzy, w tym startupy i młode firmy technologiczne gwałtownie odpowiadają na takie potrzeby rynku, proponując nowe technologie – wskazuje nam przedstawicielka Fundacji Przedsiębiorczości Technologicznej.

Jej zdaniem „największe wyzwania pozostają w sferze tworzenia przewidywalnych warunków dla biznesu: jasnych ram regulacyjnych, długoterminowych strategii państwa i polityk publicznych, dopasowanego finansowania oraz warunków dla szybkiego przechodzenia od prototypu do wdrożeń”.

– Aby polskie firmy mogły skutecznie konkurować na rynku technologii nisko- i bezemisyjnych, potrzebne są stabilne regulacje, mechanizmy wspierające komercjalizację, partnerstwa publiczno‑prywatne oraz integracja z lokalnymi i globalnymi łańcuchami wartości – dodaje Magdalena Jabłońska.

Ponadregionalna kooperacja w regionie Bałtyku. Celem zdrowsze powietrze

Jakie są wnioski z ubiegłorocznego spotkania? Oczekiwane działania ponadregionalne to wg parlamentów to m.in.:

• wdrożenie wytycznych działań na rzecz ochrony powietrza na wszystkich szczeblach zarządzania i we wszystkich sektorach gospodarki,
• minimalizacja wpływu zanieczyszczenia powietrza na środowisko, ochrona i odbudowa ekosystemów oraz zachowanie różnorodności biologicznej,
• wdrożenie limitów emisji SOx i NOx dla całego transportu morskiego w regionie Morza Bałtyckiego,
• wprowadzenie inteligentnych systemów zarządzania flotą w celu komunikacji między
  statkami i portami,
• promowanie technologii bezemisyjnych i niskoemisyjnych.

Jako najważniejsze przyjęto m.in. zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza przez modernizację systemów i urządzeń grzewczych w gospodarstwach domowych, stworzenie korzystnych warunków dla rozwoju przemysłu niskoemisyjnego, trwałą dekarbonizację sektora energetycznego oraz przeciwdziałanie transgranicznym skutkom zanieczyszczenia powietrza.

• Czytaj także: Nie tylko złe wiadomości. Oto sześć sukcesów na rzecz czystego powietrza z 2025 roku

„Ścisła kooperacja i wola polityczna”

Kristina Herbst, przewodnicząca parlamentu krajowego podkreśla, iż „czyste powietrze jest jednym z podstawowych warunków, aby obecne i przyszłe pokolenia mogły przez cały czas cieszyć się dobrymi warunkami środowiskowymi, w których mogą żyć dobrze i zadowoleni”. – Konferencja ponownie pokazała, jak bardzo kwestie związane ze środowiskiem i zdrowiem mogą być rozwiązywane tylko dzięki ścisłej współpracy i silnej woli politycznej. W tym kontekście wymiana między regionami na szczeblu parlamentarzystów i wraz z młodym pokoleniem jest tak szczególnie cenna – zaznacza polityczka.

W programie znalazło się również tworzenie przyjaźniejszych przestrzeni miejskich. Miałoby tu znaczenie zagospodarowanie przestrzenne umożliwiające wentylację miast oraz rozwój błękitno-zielonej infrastruktury, odbudowa ekosystemów i zachowanie różnorodności biologicznej.

Te ostatnie wpisują się w działania adaptacyjne, które nie tylko poprawiają jakość powietrza, ale również zwiększają odporność miast na negatywne skutki postępującej zmiany klimatu. Przykładem wdrażanego projektu w Małopolsce jest Life Dream Cities, który opracowuje rozwiązania urbanistyczne adaptujące przestrzeń do fal upałów, powodzi błyskawicznych czy podtopień. Efektem będzie stworzenie modelu łatwego do powielenia w innych miastach.

Rezolucja będąca wynikiem spotkania dostępna jest na stronie sejmiku województwa.

–

Zdjęcie tytułowe: shutterstock/K-FK