Pokrywa śnieżna w Europie pod lupą CLMS – historia zimowych zmian

Służba Copernicus Land Monitoring Service (CLMS) przygotowała innowacyjny system wizualnego opowiadania o zmianach w środowisku naturalnym. Jedna z dwóch pierwszych narracji przedstawia modyfikacje w pokrywie śnieżnej w Europie na przestrzeni dekad i ich wpływ na zdrowie ekosystemów oraz życie lokalnych społeczności.

Migawki CLMS – opowieść, która wciąga

Nowy produkt CLMS Snapshot to odpowiedź na rosnące zainteresowanie społeczeństwa zmianami środowiskowymi, które zachodzą wokół nas. Zamiast tworzyć kolejne raporty, po które sięgną jedynie eksperci, naukowcy zajmujący się Monitoringiem Lądowym programu Copernicus postanowili wykorzystać prawdziwe historie i absorbujące zdjęcia oraz mapy. Migawki CLMS skierowane są do dziennikarzy, nauczycieli, ale także każdego, kto chce zrozumieć, jak zmienia się Europa.

Każdy Snapshot to atrakcyjna wizualnie opowieść o związkach między pokryciem terenu a ekologią, adaptacją do zmiany klimatu i odpornością europejskiej infrastruktury. Narracje skupiają się na naszym kontynencie, ale nie brakuje w nich odniesień do globalnego kontekstu, np. wpływu burz pyłowych występujących na Saharze na tempo topnienia śniegu w Pirenejach.

Pokrywa śnieżna to coś więcej niż warunki narciarskie

W ramach dwóch pierwszych serii migawek CLMS przygotował analizę dynamiki zmian pokrywy śnieżnej w Europie. Ten wybór nie jest przypadkowy – śnieg jest kluczowym elementem cyklu hydrologicznego i stanowi nie tylko cenny magazyn wody, a również jest katalizatorem procesów zachodzących w ekosystemach. To właśnie zmiany pokrywy śnieżnej są najbardziej oczywistym objawem ocieplenia klimatu.

Ze śnieżnych migawek CLMS dowiemy się o planach ostatecznego zamknięcia francuskiego ośrodka narciarskiego Alpe du Grand Serre, któremu po prostu zabrakło śniegu. Konsekwencje bankructwa dotkną nie tylko miłośników białego szaleństwa, ale także mieszkańców okolicznych miejscowości, którzy borykają się dziś z kryzysem ekonomicznym i tożsamościowym.

Z drugiej strony w Skandynawii zima 2023/24 przyniosła dodatnią anomalię śniegową, paraliżując życie w miastach. To – zdaniem ekspertów z CLMS – kolejny dowód na to, iż trzeba mówić o zmianie klimatu, a nie tylko ociepleniu – droga do stopniowego zmniejszenia pokrywy śnieżnej w Europie będzie ich zdaniem wyboista i chaotyczna.

Stabilna przeszłość, niepewna przyszłość

Rosnąca nieprzewidywalność w zakresie warunków śnieżnych w Europie ma bezpośrednie przełożenie na gospodarkę. Z migawek CLMS dowiadujemy się o problemach w funkcjonowaniu elektrowni wodnych w szwajcarskim regionie Valais, którego roczna produkcja energii wynosi ok. 10,5 tys. GWh. Zarządzanie zbiornikami staje się jednak z roku na rok coraz trudniejsze.

Pokrywa śnieżna reguluje również życie alpejskich ekosystemów. Migawki przedstawiają proces topnienia śniegu w dwóch górskich lokalizacjach (Cimalegna i Dolina Mazia) i jego wpływ na warunki wzrostu roślin oraz cykl życiowy zwierząt. Monitoring pięciu lokalnych gatunków botanicznych pozwala zrozumieć, jak flora próbuje radzić sobie z coraz krótszymi sezonami zimowymi. Poważne konsekwencje odczuwa również europejska populacja borowca wielkiego – w związku z tym, iż obszar hibernacji nietoperzy przesunął się już o 260 km, wiele z nich zaczyna rezygnować z migracji.

Wcześniejsze topnienie śniegu, które w Pirenejach bywa konsekwencją wspomnianego już transportu pyłu znad Sahary, ma poważne skutki dla warunków hydrologicznych w rzekach. W hiszpańskich zlewniach obserwuje się przesunięcie terminu szczytowych przepływów, co z kolei oddziałuje na rolnictwo, energetykę oraz ekosystemy w dolnym biegu rzek. Pokrywa śnieżna to pierwszy element domina, które coraz silniej będzie wpływać na europejskie krajobrazy.

Całą wizualizację można obejrzeć pod adresem: https://land.copernicus.eu/en/clms-snapshots