1 tydzień temu
Komisja Europejska pracuje nad Strategią na rzecz europejskich otwartych ekosystemów cyfrowych. Przyjęcie takiego dokumentu ma stanowić podstawę do realizacji spójnych i zorientowanych na osiąganie tych samych celów polityk publicznych. W tym wypadku chodzi konkretnie o budowę europejskiej suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i konkurencyjności.
Wraz z Centrum Cyfrowym i przy wsparciu fundacji „Internet. Czas działać” wzięliśmy udział w konsultacjach założeń do tej strategii. Swoje rekomendacje przedstawiliśmy w ramach „call for evidence”. Znajdziecie je tutaj.
Wśród zalet szerokiego czerpania z filozofii open source widzimy przede wszystkim:
- Przejrzystość i wiarygodność – otwarty kod źródłowy może być kontrolowany przez organy rządowe, organizacje pozarządowe, środowisko akademickie i obywateli, co pozwala wszelkiego rodzaju stronom trzecim sprawdzać, czy dane rozwiązania zapewniają ochronę prywatności i są zgodne z europejskimi wartościami i przepisami.
- Interoperacyjność – rozpowszechnienie wspólnych, otwartych komponentów i standardów upraszcza wymianę danych między aplikacjami, sprzyjając tym samym tworzeniu wspólnego rynku cyfrowego z mniejszą liczbą ograniczeń i barier.
- Innowacyjność – prężny ekosystem rozwiązań open source obniża bariery wejścia dla nowych firm, zachęcając do tworzenia innowacyjnych aplikacji.
- Zdrową konkurencję – w ekosystemie z solidnymi bibliotekami open source firmy konkurują ze sobą jakością i funkcjonalnością, a nie tylko bronią się przed konkurencją poprzez zamykanie użytkownika w swoich ogródkach (lock-in).
Rekomendujemy konkretne rozwiązania, które pozwolą wzmocnić europejski ekosystem cyfrowy w oparciu o open source:
- Publikacja otwartego kodu domyślnym wymogiem w przetargach publicznych i programach unijnych – oferenci i uczestnicy powinni być zobowiązani do:
- stosowania rozwiązań open source tam, gdzie to możliwe,
- publikowania wyników swojej pracy jako open source
- przekazywania swoich usprawnień otwartych technologii upstream.
- Finansowanie kluczowych technologii – sporządzenie mapy strategicznych sektorów zdominowanych przez podmioty spoza UE (np. chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja, media społecznościowe, analiza danych) oraz ustanowienie programów finansowania rozwoju i wdrażania otwartych, interoperacyjnych alternatyw.
Centrum Cyfrowe przedstawiło szereg rekomendacji dotyczących regulacji sztucznej inteligencji kluczowych dla sektorów nauki i kultury.
Wśród rekomendacji znalazły się m.in. takie:
- Inwestycje w demokratycznie zarządzaną infrastrukturę publiczną – budujmy i utrzymujmy platformy open source, które służą interesowi publicznemu, a nie zyskom korporacyjnym.
- Zapewnienie jasności prawnej w zakresie szkolenia publicznej sztucznej inteligencji – niezbędne jest potwierdzenie, iż art. 3 dyrektywy CDSM ma zastosowanie do szkolenia modeli sztucznej inteligencji finansowanych ze środków publicznych. Europa powinna nie tylko regulować sztuczną inteligencję, ale także ją wspierać, zachowując równowagę między badaniami naukowymi a prawami właścicieli.
- Finansowanie „małych modeli językowych” (SLM) – priorytetowe traktowanie europejskich, energooszczędnych modeli typu open source dostosowanych do języków narodowych i konkretnych zastosowań sektorowych (np. polskie modele Bielik i PLLuM).
- Stworzenie europejskiej bazy danych – utworzenie europejskich, wysokiej jakości, wielojęzycznych korpusów tekstowych, które będą swobodnie dostępne dla projektów open source, aby zmniejszyć bariery w rozwoju suwerennej sztucznej inteligencji.
- Wspieranie synergii społecznościowo-publicznej – zachęcanie do wspólnego opracowywania modeli takich jak SpeakLeash, w ramach których lokalne grupy współpracują z akademickimi ośrodkami informatycznymi. UE powinna promować tę synergię „społecznościowo-publiczną” jako realną alternatywę dla dominacji wielkich firm technologicznych.
- Wymóg stosowania rozwiązań open source w zamówieniach publicznych dotyczących sztucznej inteligencji – wymóg, aby systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane przez administrację ujawniały swoje wagi i kod źródłowy, umożliwiając niezależne audyty i unikając uzależnienia od jednego dostawcy.
