Już co trzeci wniosek w Czystym Powietrzu to pompa ciepła

3 godzin temu

Pompy ciepła odpowiadają już za co trzeci wniosek w programie „Czyste Powietrze”, a ich sprzedaż po trzech słabszych latach znów rośnie. Zmiana zbiega się w czasie z gwałtownym wzrostem cen pelletu, który jeszcze rok temu był zdecydowanie najczęściej wybieranym źródłem ciepła w programie.

Dane rynkowe przedstawiła w poniedziałek w Centrum Prasowym PAP Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC). W ciągu trzech kwartałów 2026 r. sprzedaż pomp ciepła do centralnego ogrzewania wodnego wzrosła o 21 proc. rok do roku. Najmocniej rosła sprzedaż pomp gruntowych, o 63 proc., a urządzeń typu powietrze-woda o 17 proc. W samym trzecim kwartale wzrost przyspieszył do 26 proc. Spada natomiast sprzedaż pomp służących wyłącznie do podgrzewania wody: po trzech kwartałach była o 26 proc. niższa niż przed rokiem.

PORT PC szacuje, iż w całym 2026 r. sprzedaż pomp ciepła do centralnego ogrzewania może sięgnąć ok. 82 tys. sztuk, w tym ok. 71,4 tys. urządzeń powietrze-woda i 10,6 tys. gruntowych.

– Powrót pomp ciepła do wzrostu był kwestią czasu. Technologia ta jest na tyle efektywna, iż negatywna narracja w końcu ustąpiła czystej fizyce i matematyce. Dobrze zorganizowane programy wsparcia odgrywają tu równie istotną rolę – przekonuje szef PorT PC Paweł Lachman, odnosząc się do licznych historii, które były przedstawiane w mediach w ciągu ostatnich lat i dotyczyły tzw. rachunków grozy.

  • Czytaj także: Skąd się biorą rachunki grozy za pompy ciepła? W taki sposób firmy oszukują klientów

Zwrot w programie „Czyste Powietrze”

Najwyraźniej zmianę widać w programie „Czyste Powietrze”. Według najnowszych danych udostępnianych przez NFOŚiGW w lipcu pompy ciepła stanowiły 23 proc. wniosków o dofinansowanie, w sierpniu 30 proc., a we wrześniu już 33 proc.

Popularność źródeł ciepła w Programie Czyste Powietrze. Źródło: Polski Alarm Smogowy

Jeszcze rok temu sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. W 2025 r. ok. 77 proc. wniosków o wymianę źródła ciepła dotyczyło kotłów na pellet i drewno. Od startu programu w 2018 r. do końca czerwca 2026 r. dofinansowano w nim ponad 157 tys. kotłów na biomasę, z czego ok. 80 proc. na pellet. Według UOKiK kotłów na pellet używa dziś ok. 450 tys. gospodarstw domowych, o ponad 90 tys. więcej niż w 2023 r.

  • Czytaj także: Pellet drożeje, a składy pustoszeją. UOKiK wskazał winnych

Pellet zdrożał o połowę

Ten boom miał swoją cenę. Popyt na pellet rósł szybciej niż produkcja, a surowca zaczęło brakować. Trociny, z których powstaje certyfikowany pellet, podrożały z ok. 30 zł do 110–120 zł za mł. Polska Rada Pelletu szacuje, iż mniejszy plan pozyskania drewna w Lasach Państwowych oznacza na rynku ok. 450 tys. ton pelletu mniej. Do tego załamał się import z Rosji, Białorusi i Ukrainy.

Efekt widać w cenach. Jeszcze we wrześniu 2025 r. tona certyfikowanego pelletu kosztowała ok. 1400 zł. W czerwcu 2026 r. było to średnio 1784 zł, w lipcu 2018 zł, a w październiku w niektórych składach choćby 2600 zł. W sierpniu wyszło na jaw, iż Ministerstwo Energii już w czerwcu znało prognozy branży, według których przy mroźnej zimie tona może kosztować choćby 4 tys. zł.

UOKiK nie stwierdził jednak zmowy cenowej. Według urzędu przyczyną są „problemy systemowe”, czyli niedopasowanie podaży do popytu napędzanego m.in. dotacjami. SmogLab także ostrzegał przed takim scenariuszem w licznych materiałach z poprzednich lat.

  • Czytaj także: Kupili kotły z dotacji, teraz nie stać ich na opał. Tona pelletu choćby za 2600 zł

Ile kosztuje ogrzewanie

Z niedawnych wyliczeń Polskiego Alarmu Smogowego wynika, iż przy październikowych cenach ogrzewanie pelletem typowego domu o powierzchni 150 m², zamieszkanego przez cztery osoby, kosztuje prawie 13 tys. zł rocznie. W kwietniu było to ok. 10,4 tys. zł. Dla porównania ogrzewanie gazem kosztuje ok. 8,7 tys. zł, a gruntową pompą ciepła z ogrzewaniem podłogowym ok. 4,7 tys. zł rocznie. Wyliczenia dotyczą kosztów eksploatacji, bez zakupu urządzeń.

Tak duża różnica nie dotyczy każdej instalacji. Wyliczenia PAS zakładają dobrze dobraną i poprawnie zamontowaną pompę ciepła, a pompy powietrzne, wybierane najczęściej, mają zwykle niższą efektywność niż gruntowe. Pomiary niemieckiego Instytutu Fraunhofera w istniejących budynkach pokazały średnią roczną efektywność pomp powietrze-woda na poziomie 3,4, a gruntowych ok. 4,3.

– O efektywności i kosztach należy rozmawiać w skali całego sezonu. Rzeczywiste pomiary setek instalacji są tutaj znacznie lepszym argumentem niż pojedyncze historie o wysokich rachunkach – mówi dr inż. Marek Miara, który przez ponad 20 lat kierował badaniami pomp ciepła w Fraunhofer ISE.

  • Czytaj także: Dostał „rachunek grozy” za pompę ciepła. Wystarczył dzień pracy fachowca

Pompa i kocioł razem? Rzadko potrzebne

Część osób, które dziś palą pelletem lub gazem, rozważa rozwiązanie pośrednie: dołożenie pompy ciepła do istniejącego kotła. Takie instalacje, w których dwa źródła ciepła na różne paliwa mają wspólne sterowanie, nazywa się hybrydowymi.

Według analizy przygotowanej w ramach kampanii PORT PC „Pompuj Ciepło z Głową” w domach jednorodzinnych drugie źródło ciepła rzadko jest konieczne. W pomiarach w istniejących budynkach pompy zwykle radziły sobie same choćby w mroźne dni, a grzałka elektryczna odpowiadała średnio za mniej niż 2 proc. zużycia prądu.

Autorzy zwracają też uwagę, iż sterowanie dwoma źródłami bywa zawodne. W części badanych instalacji kocioł włączał się częściej, niż było to potrzebne, a w innych praktycznie w ogóle nie pracował, więc okazywał się zbędnym wydatkiem.

Rozwiązanie hybrydowe może mieć sens przede wszystkim w starszych budynkach wielorodzinnych, gdzie brakuje miejsca na odpowiednio dużą pompę ciepła albo trudno zapewnić wysoką temperaturę ciepłej wody. Przykładem kraju, który postawił na hybrydy, jest Holandia. Tam proste urządzenia dokładane do istniejących kotłów gazowych mają pozwalać oszczędzić średnio 60–75 proc. gazu. Holenderska strategia zakłada jednak, iż to tylko etap przejściowy.

Elektryfikacja ciepła a cele UE

Zdaniem Lachmana wybór źródła ciepła ma też znaczenie dla całej gospodarki. Ogrzewanie i chłodzenie odpowiadają w naszym klimacie choćby za 70 proc. zapotrzebowania na energię. Według ambitnego wariantu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w Polsce ma wzrosnąć z 17 proc. do 23 proc. w 2030 r. i 26 proc. w 2040 r. Cele unijne to odpowiednio 32 i 46 proc.

– Bez podejścia opartego na racjonalnym stawianiu na pompy ciepła i efektywną elektryfikację pozostaniemy w ogonie nadchodzących zmian w Europie – podsumowuje Paweł Lachman.

–

Zdjęcie tytułowe: shutterstock/Lazy_Bear

Idź do oryginalnego materiału