Góry ocieplają się szybciej niż niziny, co zagraża 1 miliardowi ludzi. I to nie tylko góralom

Zmiany klimatu powodują, iż regiony górskie ocieplają się szybciej niż tereny nizinne. Zjawisko nazywane przez naukowców „zmianami klimatu zależnymi od wysokości” (EDCC) może mieć katastrofalne konsekwencje dla ponad miliarda ludzi, którzy są zależni od górskiego śniegu i lodowców jako źródła wody, chociaż niekoniecznie zamieszkałych wysoko .

Międzynarodowe badanie opublikowane w Nature Reviews Earth & Environment wykazało, iż w latach 1980–2020 regiony górskie ocieplały się średnio o 0,21°C na stulecie szybciej niż okoliczne tereny nizinne, jednocześnie doświadczając zwiększonego wysuszenia i przyspieszonej utraty pokrywy śnieżnej. Co więcej od 1950 roku ocieplenie na dużych wysokościach było prawie o 50 procent szybsze niż średnia globalna, a modele klimatyczne przewidują, iż to wzmożone ocieplenie górskie będzie się utrzymywać przez cały XXI wiek w tempie 0,13°C na stulecie.​

Konsekwencje sięgają daleko poza społeczności górskie. Ponad miliard ludzi na całym świecie zależy od górskiego śniegu i lodowców jako źródła wody, w tym populacje w Chinach i Indiach, które otrzymują wodę z Himalajów. W miarę nasilania się ocieplenia, więcej opadów spada w postaci deszczu zamiast śniegu, dramatycznie zwiększając ryzyko powodzi i zagrażając długoterminowemu bezpieczeństwu wodnemu.​ Doświadczył tego m.in. Pakistan, który w tym roku musiał zmagać się ze śmiercionośną falą monsunów: między czerwcem a wrześniem gwałtowne ulewy i ekstremalne opady w górach zabiły ponad 700 osób.

Skutki EDCC odczuwane są jednak także w Europie. Alpejskie lodowce straciły trzy procent swojej całkowitej objętości w 2025 roku—czwarty największy roczny spadek w historii pomiarów—podczas gdy katastrofalne załamanie lodowca w maju zniszczyło około 90 procent szwajcarskiej wioski Blatten, zabijając jedną osobę.​ „Wraz ze wzrostem temperatur, drzewa i zwierzęta przemieszczają się wyżej w góry, w poszukiwaniu chłodniejszych warunków” – powiedział dr Nick Pepin z Uniwersytetu w Portsmouth, który kierował badaniami. „Ale w końcu, w niektórych przypadkach, zabraknie im góry i zostaną zepchnięte ze szczytu. Nie mając dokąd pójść, gatunki mogą zniknąć, a ekosystemy ulec fundamentalnym zmianom”.​

/Fot: Omri D. Cohen via Unsplash//