Wyobraź sobie spacer wzdłuż rzeki w samym sercu zurbanizowanego Ontario.
Wokół złote i czerwone liście, woda płynie wartkim nurtem, a tuż pod jej powierzchnią poruszają się ogromne, srebrzyste ryby. Niektóre mają niemal metr długości i ważą tyle, co spory domowy pies. To nie scena z filmu przyrodniczego kręconego na Alasce. To jesienna rzeczywistość w okolicach Mississaugi i Toronto!
W połowie października trwa sezon migracji łososi, znany jako salmon run. Szczególną uwagę przyciąga Credit River w rejonie Port Credit, ale miłośnicy przyrody odwiedzają również okolice Etobicoke Creek. Osoby obserwujące rzeki donoszą o dużych rybach przemieszczających się pod prąd. Liczba widocznych łososi może zmieniać się z dnia na dzień, jednak sama migracja jest jednym z najbardziej fascynujących jesiennych zjawisk przyrodniczych w regionie.
Ryby, które potrafią osiągać rozmiary prawdziwych gigantów
Największym łososiem spotykanym w Credit River jest łosoś chinook, nazywany również łososiem królewskim. To właśnie ten gatunek robi największe wrażenie na osobach, które po raz pierwszy widzą go w płytkiej rzece.
Dorosłe chinooki często osiągają kilkadziesiąt centymetrów długości, a duże osobniki mogą dorastać do około 100 cm. Typowy zakres masy podawany przez prowincję Ontario wynosi około 3–7 kg, choć ryby mogą być cięższe. Rekordowy chinook odnotowany w Ontario ważył około 21 kg, czyli ponad 46 funtów!
To oznacza, iż ryba, którą można zobaczyć w rzece pod Toronto, może mieć długość zbliżoną do długości dużego kija do hokeja, a jej masa może odpowiadać wadze kilku pełnych toreb z zakupami.
W wodzie duży łosoś wygląda jeszcze bardziej imponująco. Ma mocne, wydłużone ciało, srebrzyste boki, ciemniejszy grzbiet i potężny ogon, którym napędza się podczas walki z nurtem. Kiedy taki osobnik rusza pod prąd albo wyskakuje nad powierzchnię, trudno oderwać od niego wzrok.
Co ciekawe, nie wszystkie ryby wyglądają jednakowo. Łososie, które dopiero wpływają z jeziora Ontario, często mają jasne, srebrzyste ubarwienie. W miarę dojrzewania i przygotowywania się do tarła ich wygląd może się zmieniać, a ciało staje się ciemniejsze. U dojrzałych samców mogą pojawić się również wyraźne zmiany kształtu szczęk.
Nie tylko chinook – jakie jeszcze ryby można zobaczyć?
W Credit River występują trzy gatunki łososi: chinook, coho oraz łosoś atlantycki. Można tam również spotkać inne ryby wędrowne, w tym pstrągi tęczowe, które odbywają własne sezonowe migracje.
Łosoś chinook jest największy i zwykle najbardziej spektakularny. To jego warto wypatrywać, jeżeli chcemy zobaczyć naprawdę dużą rybę.
Łosoś coho jest na ogół mniejszy od chinooka. Również pochodzi z rejonu północnego Pacyfiku i został wprowadzony do Wielkich Jezior w XX wieku. Może osiągać około 75 cm długości.
Łosoś atlantycki ma zupełnie inną historię. Jest jedynym gatunkiem łososia naturalnie związanym z jeziorem Ontario. Dawniej występował tu licznie, ale jego populacje zanikły wskutek zmian środowiska, przełowienia i utraty odpowiednich siedlisk. Współczesne programy odtworzeniowe pomagają przywracać jego obecność w regionie.
Warto pamiętać, iż nie każda duża ryba widziana w rzece jest łososiem. W Credit River występują również pstrągi i inne gatunki, dlatego do pewnej identyfikacji przydają się charakterystyczne cechy ubarwienia i kształtu ciała.
Dlaczego te ogromne ryby płyną pod prąd?
To najciekawsza część całej historii.
Łososie chinook spędzają większość życia w jeziorze Ontario. Dorastają tam przez kilka lat, żywiąc się i gromadząc energię potrzebną do późniejszej wędrówki. Kiedy osiągają dojrzałość, jesienią kierują się do rzek i strumieni, aby odbyć tarło.
Nie płyną więc w górę rzeki przypadkowo. Ich organizmy są przystosowane do tej podróży, a ryby reagują między innymi na zmiany temperatury i warunki hydrologiczne. Opady mogą zwiększać poziom wody i ułatwiać przemieszczanie się w górę rzeki.
Wędrówka wymaga ogromnego wysiłku. Ryby pokonują silny nurt, płytkie odcinki i przeszkody, a niektóre próbują przeskakiwać niewielkie progi wodne. Czasami można obserwować, jak rozpędzają się w głębszej wodzie, po czym wyskakują, próbując pokonać przeszkodę.
Kiedy docierają do odpowiedniego miejsca, samice przygotowują w żwirowym dnie zagłębienia, nazywane gniazdami tarłowymi. Składają tam ikrę, którą zapładniają samce.
W przypadku chinooka dorosłe osobniki zwykle umierają po zakończeniu tarła. Ich życie, które rozpoczęło się w rzece, zatacza w ten sposób pełne koło. Część składników odżywczych zgromadzonych przez ryby trafia później do ekosystemu, wspierając życie w rzece i jej otoczeniu.
Credit River – rzeka, która pamięta dawne czasy
Historia łososi w okolicach Mississaugi jest znacznie starsza niż współczesne osiedla, drogi i centra handlowe.
Na długo przed rozwojem miasta rzeki regionu stanowiły ważne źródło pożywienia dla rdzennych mieszkańców, w tym ludu Mississaugas of the Credit. Credit River była istotnym miejscem połowów, a sezonowe wędrówki ryb miały znaczenie zarówno gospodarcze, jak i kulturowe.
W swoim dzienniku z 1826 roku Peter Jones, duchowny metodystyczny i przywódca związany ze społecznością Mississaugas, opisał wyprawę na połów łososi przy ujściu Credit River. Zanotował, iż podczas jednego połowu złowiono około 140 ryb.
Ta relacja pokazuje, jak ważnym zasobem była wówczas rzeka. Łososie nie były jedynie atrakcją dla spacerowiczów czy wędkarzy. Stanowiły część lokalnej gospodarki, tradycji i sposobu życia.
Z czasem sytuacja uległa zmianie. Rozwój osadnictwa, presja połowowa, zanieczyszczenia oraz przekształcenia rzek i ich otoczenia doprowadziły do poważnych zmian w populacjach ryb.
Szczególnie dramatyczna była historia łososia atlantyckiego, który dawniej występował w jeziorze Ontario i jego dopływach, ale w XIX wieku zanikł jako regularnie rozmnażająca się populacja. Późniejsze działania ochronne i zarybieniowe próbowały odbudować część utraconego dziedzictwa przyrodniczego.
Dzisiejszy jesienny napływ chinooków i coho to inna historia. Gatunki te pochodzą z północnego Pacyfiku i zostały wprowadzone do Wielkich Jezior w XX wieku. Ich obecność stała się istotną częścią współczesnego ekosystemu jeziora Ontario.
Kiedy dziś stoimy nad Credit River i patrzymy na wielkiego łososia walczącego z nurtem, obserwujemy więc jednocześnie naturalny cykl życia i efekt wieloletnich zmian w środowisku człowieka.
Gdzie warto wybrać się na obserwację?
Jednym z najbardziej znanych miejsc jest Port Credit, w którym Credit River uchodzi do jeziora Ontario. Warto przejść się wzdłuż nabrzeża, a następnie rozważyć wycieczkę w górę rzeki.
Szczególnie popularnym miejscem obserwacji jest Erindale Park w Mississauga. Można tam spacerować wzdłuż rzeki, korzystać z leśnych tras i wypatrywać ryb w odpowiednich odcinkach nurtu.
Inną możliwością jest Riverwood Conservancy oraz okolice Meadowvale Conservation Area. Wybór konkretnego miejsca zależy od poziomu wody i aktualnego rozmieszczenia ryb.
W rejonie Etobicoke Creek warto rozpocząć spacer od Marie Curtis Park, położonego w pobliżu ujścia cieku do jeziora Ontario. Należy jednak pamiętać, iż obecność łososi i ich liczebność mogą różnić się od tych obserwowanych w Credit River.
Nie ma gwarancji, iż w każdym z tych miejsc zobaczymy dziesiątki dużych ryb. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje o warunkach na szlakach oraz obserwacjach przyrodniczych.
Dlaczego warto zobaczyć to właśnie jesienią?
Sezon migracji łososi zwykle rozpoczyna się we wrześniu, a największa aktywność w Credit River często przypada na początek października. Ryby mogą jednak przez cały czas pojawiać się w rzece w dalszej części miesiąca, zależnie od pogody i warunków wodnych.
Połączenie jesiennych kolorów, szumu wody i widoku dużych ryb sprawia, iż taki spacer może być wyjątkowym przeżyciem dla całej rodziny. Nie trzeba jechać setek kilometrów na północ ani odwiedzać odległych parków narodowych, by zobaczyć imponującą migrację dzikich zwierząt.
Wystarczy aparat, ciepła kurtka i trochę cierpliwości. Warto obserwować wodę z mostów i bezpiecznych punktów widokowych, ponieważ z góry często łatwiej dostrzec sylwetki ryb.
Należy przy tym pamiętać, iż łososie odbywają wymagającą wędrówkę rozrodczą. Nie wolno ich płoszyć, dotykać ani blokować im drogi. Najlepiej pozostać na szlaku i oglądać je z brzegu.
Niezwykły spektakl tuż obok Toronto
Jesienna migracja łososi jest jednym z tych zjawisk, które przypominają, iż przyroda potrafi zaskoczyć choćby w gęsto zaludnionym regionie.
Wielkie chinooki, osiągające około metra długości, przemierzają rzeki w drodze do miejsc tarła. Za ich wędrówką kryje się historia licząca tysiące pokoleń ryb, dawne tradycje rdzennych mieszkańców, przemiany środowiska i współczesne wysiłki na rzecz ochrony wodnych ekosystemów.
Jeśli tej jesieni będziecie w okolicach Mississaugi, Port Credit lub Etobicoke, warto poświęcić chwilę na spacer nad rzeką. Być może uda się zobaczyć wielkiego łososia, który z ogromną siłą płynie pod prąd, realizując instynkt zapisany w jego biologii.
To nie tylko ciekawostka przyrodnicza. To żywa historia Ontario, którą można zobaczyć na własne oczy.
Bo czasami największe cuda natury nie znajdują się daleko od nas. Czasami wystarczy zejść nad rzekę.
Michał Bogusławski
