6 godzin temu
Europa ma problem z wodą. Dłuższe okresy bezdeszczowe, rekordowe temperatury i rosnące zapotrzebowanie na wodę sprawiają, iż kryzys wodny staje się jednym z największych wyzwań XXI w. Aby mu sprostać, potrzebujemy odpowiednio przygotowanych kadr, zdolnych do wdrażania nowoczesnych rozwiązań w gospodarce wodnej. To właśnie dlatego Komisja Europejska uruchomiła Europejską Akademię Wodną (European Water Academy), która ma wspierać rozwój kompetencji niezbędnych do budowy odporności wodnej Europy.
Czy nowa inicjatywa może realnie pomóc w walce z suszą i zabezpieczeniu zasobów wodnych na przyszłość?
O postępującej suszy w Polsce i jej przyczynach pisaliśmy w jednym z poprzednich artykułów: Kto zarządza suszą w Polsce? Decyzje o wodzie zapadają daleko od rzek.
Czym jest Europejska Akademia Wodna?
Europejska Akademia Wodna to jedna z flagowych inicjatyw realizowanych w ramach unijnej Strategii Odporności Wodnej. Jej celem jest stworzenie ogólnoeuropejskiej sieci szkoleń, programów rozwoju kompetencji oraz platformy wymiany wiedzy pomiędzy nauką, administracją publiczną i praktykami. Akademia została zaprojektowana jako sieć sieci, która ma łączyć:
- uczelnie i jednostki badawcze,
- przedsiębiorstwa wodociągowe,
- administrację publiczną,
- organizacje branżowe,
- sektor rolny,
- przemysł i energetykę.
Założenie jest proste: najlepsze technologie i wyniki badań nie przyniosą efektów, jeżeli nie będzie osób potrafiących je skutecznie wdrożyć.
Dlaczego Unia Europejska stawia na edukację?
Kryzys wodny to problem znacznie bardziej złożony niż brak opadów. W wielu regionach Europy straty wynikają z nieszczelnej infrastruktury, niewłaściwego zarządzania zasobami czy niewystarczającego wykorzystania nowoczesnych technologii. Dodatkowo sektor wodny walczy ze starzeniem się kadr i niedoborem wykwalifikowanych specjalistów. Komisja Europejska wskazuje, iż nowoczesna gospodarka wodna wymaga dziś wiedzy z zakresu:
- monitoringu zasobów wodnych,
- cyfryzacji i sztucznej inteligencji,
- ponownego wykorzystania wody,
- oczyszczania ścieków,
- zarządzania ryzykiem suszy,
- ochrony ekosystemów wodnych,
- planowania inwestycji infrastrukturalnych.
Bez odpowiednio przygotowanych ekspertów trudno osiągnąć ambitne cele związane z adaptacją do zmiany klimatu.
Susza staje się normalnością
Dane z ostatnich lat pokazują, iż Europa doświadcza coraz częstszych i bardziej dotkliwych okresów suszy. Problem nie dotyczy już wyłącznie rolnictwa. Niedobory wody wpływają również na przemysł, energetykę, transport śródlądowy oraz funkcjonowanie miast. W praktyce oznacza to konieczność wdrażania rozwiązań zwiększających retencję, ograniczających straty wody i poprawiających efektywność jej wykorzystywania.
To właśnie w tych obszarach mają być rozwijane kompetencje uczestników Europejskiej Akademii Wodnej. Dla przeciętnego Europejczyka może to oznaczać sprawniejsze zarządzanie lokalnymi zasobami, mniejsze ryzyko ograniczeń w dostawach oraz większą odporność miast i obszarów wiejskich na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Od teorii do praktyki
Jednym z najciekawszych elementów projektu jest nacisk na praktyczne zastosowanie wiedzy. Akademia ma wykorzystywać tzw. living labs, czyli środowiska testowe, w których nowe rozwiązania będą sprawdzane w rzeczywistych warunkach. Uczestnicy szkoleń będą mogli zdobywać doświadczenie m.in. w zakresie:
- wykrywania wycieków w sieciach wodociągowych,
- produkcji wody pitnej,
- oczyszczania ścieków,
- monitoringu zagrożeń zdrowotnych,
- bezpiecznego ponownego wykorzystania wody,
- nowoczesnych systemów nawadniania.
Takie podejście ma skrócić drogę od innowacyjnego pomysłu do jego praktycznego wdrożenia.
Co może zyskać Polska?
Polska należy do państw o stosunkowo niewielkich zasobach wodnych na mieszkańca w skali Europy, a jednocześnie coraz częściej doświadcza naprzemiennie okresów suszy i gwałtownych opadów, dlatego przedmiotowa inicjatywa ma dość duże znaczenie dla naszego kraju. Rozwój kompetencji w obszarze gospodarowania wodą może pomóc m.in. w:
- zwiększaniu retencji na terenach rolniczych,
- tworzeniu lokalnych planów przeciwdziałania suszy,
- modernizacji infrastruktury wodno-kanalizacyjnej,
- wdrażaniu rozwiązań cyfrowych wspierających zarządzanie wodą,
- upowszechnianiu praktyk oszczędzania zasobów.
W perspektywie kilku lat może przełożyć się to na większe bezpieczeństwo wodne zarówno mieszkańców miast, jak i obszarów wiejskich.
Czy Europejska Akademia Wodna rozwiąże kryzys?
Sama edukacja nie sprawi, iż w Europie nagle przybędzie wody. Potrzebne są również inwestycje, skuteczne przepisy, kooperacja międzynarodowa i zmiana sposobu korzystania z zasobów naturalnych. Jednak doświadczenia wielu sektorów pokazują, iż choćby najlepsze technologie nie działają bez ludzi posiadających odpowiednie kompetencje. Dlatego Europejska Akademia Wodna może stać się jednym z kluczowych elementów budowania odporności Europy na skutki zmiany klimatu.
Jeżeli inicjatywa rzeczywiście połączy naukę, administrację i praktyków gospodarki wodnej, może pomóc stworzyć pokolenie specjalistów przygotowanych do zarządzania jednym z najcenniejszych zasobów. W świecie coraz częstszych susz i coraz większej presji wywieranej na środowisko wiedza może okazać się zasobem równie ważnym, jak sama woda.
