2 dni temu
W dniu 9 listopada 2026 r. w Pawilonie Ukrainy w Antalyi (Turcja) odbyło się wydarzenie towarzyszące konferencji COP31 pt. „A Vision for the Future of EU Carbon Market Governance”. W dyskusji poświęconej kierunkom rozwoju i reformy EU ETS udział wziął nasz ekspert – Robert Jeszke.
Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie przez KOBiZE, ERCST oraz Florence School of Regulation (FSR), działającą przy European University Institute (EUI). Spotkanie zgromadziło ekspertów zajmujących się polityką klimatyczną, rynkamiCO2 oraz instrumentami polityki energetyczno-klimatycznej, tworząc przestrzeń do wymiany poglądów na temat przyszłego kształtu i zasad funkcjonowania europejskiego rynku węglowego.
W wydarzeniu udział wzięli:
- Andrei Marcu – Dyrektor, ERCST;
- Simone Borghesi – Dyrektor Florence School of Regulation – Climate, European University Institute;
- Robert Jeszke – Zastępca Dyrektora IOŚ-PIB, Kierownik KOBiZE;
- Eyüp Kaan Moralı – Kierownik Departamentu Cen Emisji, Ministerstwo Środowiska, Urbanizacji i Zmian Klimatu Turcji.
Rosnąca złożoność EU ETS i potrzeba nowego modelu zarządzania
Jednym z głównych tematów dyskusji była postępująca ewolucja EU ETS oraz rosnąca złożoność mechanizmów wpływających na funkcjonowanie systemu. Wśród omawianych zagadnień znalazły się m.in. stopniowe ograniczanie puli dostępnych uprawnień do emisji (cap), rozwój mechanizmów trwałego usuwania CO2 z atmosfery (ang. carbon removals), możliwość wykorzystania międzynarodowych jednostek kredytowych (ang. offsets) oraz zmiany dotyczące bezpłatnego przydziału uprawnień.
Uczestnicy zwracali uwagę, iż wprowadzanie kolejnych instrumentów do systemu powinno iść w parze z przemyślanym modelem zarządzania. Szczególnego znaczenia nabiera wzajemne oddziaływanie poszczególnych mechanizmów, w tym rezerwy MSR, mechanizmu z art. 29a dyrektywy EU ETS oraz liniowego współczynnika redukcji (ang. Linear Reduction Factor, LRF). Każdy z tych elementów wpływa na funkcjonowanie rynku, a ich łączne oddziaływanie wymaga skoordynowanego podejścia.
W trakcie dyskusji podkreślano również, iż stabilność i przewidywalność rynku mają istotne znaczenie dla uczestników systemu, w szczególności dla przedsiębiorstw podejmujących długoterminowe decyzje inwestycyjne.
Perspektywa KOBiZE – wyzwania związane z rozwojem i zarządzaniem EU ETS
Robert Jeszke przedstawił perspektywę KOBiZE dotyczącą przyszłego modelu zarządzania unijnym systemem EU ETS, zwracając uwagę na konieczność całościowego spojrzenia na jego rozwój oraz konsekwencje wprowadzania nowych rozwiązań.
W swoim wystąpieniu podkreślił, iż system staje się coraz bardziej złożony, a kolejne nowe instrumenty (takie jak np. removals czy offsets) będą dodatkowo wpływać na jego funkcjonowanie. Dlatego też ocena skutków poszczególnych zmian nie powinna ograniczać się do analizy pojedynczych rozwiązań. Konieczne jest uwzględnienie ich wzajemnych zależności oraz łącznego wpływu na wielkość podaży uprawnień, poziom cen uprawnień i realizację celów klimatycznych.
Istotnym elementem tej perspektywy jest również relacja między ceną uprawnień do emisji a rzeczywistymi możliwościami redukcji emisji. Cena CO₂ stanowi istotny sygnał ekonomiczny, wskazujący koszty redukcji emisji i zachęcający do inwestowania w technologie niskoemisyjne. Nie można jednak pomijać dostępności tych technologii. W przypadku rozwiązań takich jak wykorzystanie wodoru czy technologie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS), ich rozwój i wdrożenie wymagają czasu. Ma to szczególne znaczenie w perspektywie po 2035 r., kiedy możliwości technologiczne mogą w istotny sposób wpływać na tempo transformacji poszczególnych sektorów gospodarki, a także na kształtowanie się cen uprawnień.
Robert Jeszke zwrócił również uwagę na potrzebę wypracowania spójnego modelu zarządzania nowymi instrumentami. W przypadku “removals” istotne pozostaje m.in. określenie, kto będzie odpowiadał za nabywanie odpowiednich jednostek, w jaki sposób będzie weryfikowana ich jakość oraz jak ich wykorzystanie wpłynie na pozostałe elementy systemu. W tym kontekście ważne jest również określenie odpowiedzialności instytucjonalnej oraz zapewnienie odpowiedniej koordynacji działań.
Wnioskiem płynącym z wystąpienia była potrzeba patrzenia na EU ETS jako na powiązany system instrumentów, wymagający odpowiednio skoordynowanego zarządzania rynkiem, podażą uprawnień oraz mechanizmami związanymi z usuwaniem emisji.
Stabilność rynku, przewidywalność i elastyczność oparta na jasnych zasadach
Ważnym wątkiem spotkania była także kwestia stabilizacji rynku uprawnień do emisji. Andrei Marcu z ERCST, zwrócił uwagę na potrzebę wypracowania odpowiednich ram instytucjonalnych i regulacyjnych, które pozwolą reagować na zmieniające się warunki rynkowe, a jednocześnie zapewnią przewidywalność uczestnikom systemu.
Simone Borghesi z Florence School of Regulation – Climate, wskazał na złożoność przyszłego modelu zarządzania EU ETS oraz znaczenie oczekiwań rynkowych dla kształtowania cen uprawnień. Odwołując się do analogii z polityką pieniężną, zwrócił uwagę na najważniejsze pytania jakie mogą się pojawić w kontekście odpowiedniego zarządzania, tj. jakie cele powinny stanowić podstawę stabilizacji rynku – poziom cen uprawnień, ich zmienność, płynność, dostępność uprawnień czy długoterminowe oczekiwania uczestników? Podkreślił przy tym znaczenie zachowania równowagi między elastycznością a odpowiednimi ograniczeniami regulacyjnymi. Podejście oparte na elastyczności w ramach jasno określonych zasad może umożliwić dostosowywanie systemu do zmieniających się uwarunkowań bez osłabiania jego przewidywalności.
Doświadczenia Turcji w projektowaniu systemu handlu emisjami
Istotną częścią wydarzenia była również prezentacja doświadczeń Turcji związanych z przygotowaniem i wdrażaniem krajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji. Eyüp Kaan Moralı, Kierownik Departamentu Cen Emisji w Ministerstwie Środowiska, Urbanizacji i Zmian Klimatu Turcji, przedstawił założenia dotyczące projektowania tureckiego ETS.
W dyskusji zwrócił uwagę na konieczność dostosowania konstrukcji systemu do krajowych uwarunkowań gospodarczych, poziomu rozwoju poszczególnych sektorów oraz zobowiązań wynikających z krajowych wkładów do realizacji celów klimatycznych (NDC). Wśród omawianych zagadnień znalazły się m.in. podejście oparte na intensywności emisji oraz benchmarkach a także znaczenie akceptacji politycznej i społecznej dla skutecznego wdrażania systemu. Podkreślił również znaczenie przewidywalności cen i płynności rynku. W tym kontekście omówiono koncepcję korytarza cenowego (ang. “Price Corridor“), który w początkowej fazie funkcjonowania systemu może stanowić narzędzie wspierające stabilność rynku. Wskazał także na możliwość wykorzystania w systemie tureckim doświadczeń UE (w EU ETS), związanych z funkcjonowaniem rezerwy MSR.
Wspólne wyzwania, różne doświadczenia
Dyskusja pokazała, iż mimo różnic w konstrukcji systemów handlu emisjami, zarówno Unia Europejska, jak i Turcja stoją przed podobnymi wyzwaniami: jak zapewnić skuteczność polityki klimatycznej, utrzymać konkurencyjność gospodarki, zagwarantować przewidywalność cen oraz stworzyć stabilne ramy dla długoterminowych inwestycji.
Jednym z najważniejszych wniosków spotkania była potrzeba dalszych prac nad modelem zarządzania rynkiem uprawnień (EU ETS), który uwzględniałby rosnącą liczbę instrumentów, ich wzajemne zależności oraz zmieniające się uwarunkowania technologiczne i gospodarcze. Przyszły model powinien łączyć elastyczność z przejrzystymi regułami, zapewniając jednocześnie stabilność i wiarygodność systemu.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom dyskusji za wartościową wymianę wiedzy i doświadczeń oraz za przedstawienie różnych perspektyw dotyczących przyszłości rynków emisji.
Szczególne podziękowania kierujemy do współorganizatorów wydarzenia: ERCST oraz Florence School of Regulation (European University Institute), a także do gospodarzy Pawilonu Ukrainy za udostępnienie przestrzeni do przeprowadzenia spotkania.
Źródło: Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych
